«Ανέστιοι σ' έναν κόσμο ξένο», από το ποίημα «Κενότητα» της Δήμητρας Παλαπάνη.

Λογοτεχνική δράση 2026:«Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας»

Η Δήμητρα Παλαπάνη καταθέτει το ποίημά της «Κενότητα» ως ψηφίδα στην τοιχογραφία της λογοτεχνικής δράσης 2026 «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας» που διοργανώνει το περιοδικό ΣημειΩματάριο. Ο τίτλος της δράσης αντλήθηκε από το ποίημα του Γιώργου Μπλάνα «ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ», καθώς αποτυπώνει με ακρίβεια τον προβληματισμό και την κριτική σκέψη της ομάδας μας σχετικά με τη θέση και τη στάση του του ανθρώπου στο σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Κενότητα

Ένας κόσμος κενότητας απλώνεται
αργά, μεθοδικά, υπόγεια.
Όλη η ζωή στο στόχαστρο.
Κι εμείς παρακολουθούμε με μάτια γκρίζα
του καιρού
από μια κουκίδα άνοιγμα,
ίσα να μετράμε το βάθος του γκρεμού,
εκεί που καταποντίζονται οι λέξεις κι οι μνήμες.

Χάνουν τότε τη στιλπνότητα της γέννησης,
την αθωότητα της πρώτης σημασίας
και ματαιωμένες κροταλίζονται στην άκρη
του λαιμού δίχως χρώμα.
Και έτσι άχρωμες εκδίδονται στις λεωφόρους
της πορνείας,
λέξεις-μνήμες πανάρχαιας οσμής, θαλπωρής
και σκέψης.

Έτσι το όνειρο παύει να είναι όνειρο,
και γίνεται χαλκάς στο στόμα της αρκούδας.
Η αγάπη χάνει το μωβ της θύελλας,
του σώματος τη θαλπωρή, το κόκκινο του αδερφού,
το πράσινο του φύλλου.

Η θάλασσα, αυτή η αρχέτυπη λεκάνη,
γεμίζει με φράχτες, ναυάγια και κραυγές οδύνης.
Κι η γη, το νερό, ο αέρας μετριούνται
στα γρανάζια μιας στείρας μηχανής
με ζημιές και κέρδη.

Και είναι πιο επώδυνο κι απ’ τον θάνατο
να ακρωτηριάζονται οι λέξεις.
Να χάνουν τη μουσική του σύμπαντος,
το βελούδο της αφής και τ’ άρωμα της ουτοπίας.
Να γκρεμνίζονται στα βάθη των σπηλαίων,
έκπτωτες, ακέφαλες, βουβές·
να χάνουν αργά και αμετάκλητα το φως
στη γλώσσα του ανθρώπου
και να βυθίζονται στο απύθμενο βάραθρο
της σιωπής.

Κι εμείς να μένουμε ανέστιοι σ’ έναν κόσμο ξένο,
σημαδεμένοι απ’ τη δριμύτητα της πτώσης
και την ανεπάρκεια του στοχαστή
που του αρνήθηκαν το θαύμα.

Η Δήμητρα Παλαπάνη γεννήθηκε στην Κω. Είναι απόφοιτος της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ρόδου
και της διετούς Μετεκπαίδευσης Δασκάλων. Σήμερα είναι συνταξιούχος δασκάλα και ζει στη Νίκαια. Ποιήματά της έχουν δημοσιευτεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά, καθώς και σε ποιητικές ανθολογίες.Το 2025 εκδόθηκε η πρώτη ποιητική της συλλογή Εκεί που στάζει η ζωή, εκδόσεις Μετρονόμος. Το Φωνήεν σε μπλάβο σύννεφο, εκδόσεις Μετρονόμος 2026 είναι η δεύτερη ποιητική της συλλογή.

Αναζητώντας στο σκοτάδι ένα κοινό όραμα

Σκοπός της δράσης «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας» είναι η δημιουργία ενός πεδίου διαλόγου, προβληματισμού και ουσιαστικής επαφής του κοινού με τα έργα, γύρω από ένα ζήτημα τόσο ευαίσθητο και καίριο όσο η ανθρώπινη υπόσταση και η θέση του ανθρώπου στον σύγχρονο κόσμο.

Το περιοδικό ΣημειΩματάριο θα αναζητήσει στο βάθος των λέξεων κάθε συμμετοχής στη λογοτεχνική δράση του 2026, με τίτλο «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας», το όραμα που διατρέχει τα κείμενα και θα επιχειρήσει να αναδείξει τις βαθύτερες, συχνά, αθέατες πτυχές τους, συνθέτοντας ένα ενιαίο έργο. Το έργο αυτό θα παρουσιαστεί εντός του 2027, σε συνδυασμό με το αφιέρωμα προς τιμήν του ποιητή Γιώργου Μπλάνα.

Το περιοδικό ΣημειΩματάριο διευκρινίζει ότι η δράση δεν συνδέεται με βραβεία ή λογοτεχνικούς διαγωνισμούς ούτε προϋποθέτει οποιαδήποτε μορφή οικονομικής ή άλλης συναλλαγής. Η ευθύνη για την αυθεντικότητα των κειμένων και την άδεια χρήσης των φωτογραφιών τα οποία θα δημοσιευθούν βαρύνει αποκλειστικά τους συμμετέχοντες συγγραφείς που τα υπογράφουν. Το περιοδικό διατηρεί το δικαίωμα να τροποποιήσει ή να καταργήσει τους όρους και τις προϋποθέσεις της δράσης, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο, ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες. Τέλος, το ΣημειΩματάριο αποποιείται κάθε ευθύνη για τυχόν καταχρηστική εκμετάλλευση της δράσης από συμμετέχοντες ή μη, συλλόγους, φορείς ή οποιοδήποτε άλλο κακόβουλο πρόσωπο ή στοιχείο.

Η ποίηση και η πρόζα δεν είναι Ονειρευτές

ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ

Δίκαια ζητάς ν’ αποτινάξω κάθε σκέψη αναβολής,
καθετί το βολικό και να παλέψω.
«…στον κόσμο αυτόν ριχτήκαμε σαν ξένοι·
κι αν όχι ήδη ανεπαρκείς
απ’ τη δριμύτητα της πτώσης επαρκώς σημαδεμένοι…»

Όμως τα λόγια σου με ξάφνιασαν σχεδόν.
Γυμνός ακόμα απέναντι στη μοχθηρία του λόγου,
δεν έχω ν’ αντιτάξω παρά την άκαρπη προφάνεια
μιας σάρκας επιβλητικής.
Πάντα με κείνα τα υστερόβουλα:
«Τις αναποδιές που συνάντησα τις αποσιωπώ!»
και «Μονάχα τη φιλοσοφία αγαπώ!»
Ύστερα «Ας κάνει ο καθένας τη δουλειά που ξέρει!»
Ασφαλώς, θα συμφωνήσεις πως δεν γίνεται
να πάρεις πίσω τον δρόμο
που σε οδήγησε στην επικράτεια της φωνής σου,
ούτε να εγείρεις αξιώσεις
σε κάθε επιτυχή χρησικτησία της σιωπής σου.

(Η Σκέψη παραείναι ασθενική
για να τολμήσει το αληθές του λόγου της
και η Πράξη: επίδειξη μιας άγνοιας παρηγορητικής).

Λοιπόν, με ποιας ακύρωσης την ένταση
να διασύρεις την πληγή σου;

Βλέπεις πως μου απομένει η σιωπή.
Όσο κι αν είναι δύσκολο εντέλει να σωπάσω,
σ’ αυτήν την απροκάλυπτη ολιγαρχία των πραγμάτων:
εξαγριώνονται συχνά, με την αδέκαστη ευκρίνεια τους
κάτι περισσότερο από ενοχή για τη σαφήνεια
όσων δεν θέλησα ποτέ να πω:
χνάρια μιας απουσίας μάχιμης εντούτοις.
Πιάσε εσύ το νήμα απ’ την αρχή.
Βγάλε συμπέρασμα
απ’ αυτόν τον κουρνιαχτό των φαντασμάτων.
Εγώ τουλάχιστον δεν είμαι από πέτρα·
κι η ζωή μου δεν ήταν πάντα από χρυσό:
ν’ αφήσει πάνω μου το αγκάλιασμα της
κείνη τη λάμψη που κάνει τη νύχτα γλυκιά,
μες στην απίστευτη καταδρομή της.

Νιώθω πως αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας.
Η εξορία μας ίσως; Πάει καλά!
Θα μας χωρέσει ή θα τον χωρέσουμε.
Θα μας αφανίσει ή θα τον αφανίσουμε.

Καυγάς να σου πετύχει!
Κατάλαβε με. Νυχτώνει.

«…μια ακόμα ανήλικη βροχή
σκύβει με πάθος πάνω απ’ τους αρχαίους πευκώνες…»

Θα σωπάσω.
Κι ας μείνω ανεύθυνος μες στους αιώνες.
ΠΑΡΑΦΟΡΟ, ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ, Bibliotheque – Ενέργειες Πολιτισμού ΙΚΕ, ΑΘΗΝΑ,2021. ↩︎