Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα της ευζωίας των ζώων από το ευρύ κοινό. Animal walfare ή στα ελληνικά ευζωία των ζώων, είναι ένα πολύπλοκο και πολυδιάστατο θέμα με επιστημονικό, ηθικό, οικονομικό, κοινωνικό, θρησκευτικό και πολιτισμικό ενδιαφέρον. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες του Παγκόσμιου Οργανισμού για την υγεία των Ζώων-World Organisation for Animal Health (WOAH). Έχουν όμως τα ζώα κατοχυρωμένα δικαιώματα;
Οι πέντε ελευθερίες των ζώων
Οι πέντε ελευθερίες των ζώων περιλαμβάνονται ρητά στο νόμο και αναγνωρίζονται διεθνώς ως δικαιώματα των ζώων. Αυτές είναι:
- Ελευθερία από την πείνα και τη δίψα, με πρόσβαση σε τροφή και νερό, κατάλληλα σε ποιότητα και ποσότητα
- Ελευθερία από άσκοπη ταλαιπωρία και καταπόνηση, με ασφαλές και καθαρό κατάλυμα στέγασης και ανάπαυσης, που προστατεύει από αντίξοες καιρικές συνθήκες
- Ελευθερία από πόνο, τραυματισμό και ασθένεια, με κατάλληλη φροντίδα και κτηνιατροφαρμακευτική περίθαλψη
- Ελευθερία από φόβο και αγωνία, με την κατάλληλη συμπεριφορά και μεταχείριση
- Ελευθερία έκφρασης μιας φυσιολογικής συμπεριφοράς, με κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης και κοινωνικοποίησης
Τι είναι η ευζωία;
Σύμφωνα με τον ορισμό που έχει δημοσιεύσει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ευζωία: είναι το σύνολο των κανόνων που πρέπει να εφαρμόζει ο άνθρωπος στα ζώα και αφορούν στην προστασία τους και στην καλή μεταχείρισή τους, έτσι ώστε να μην πονούν και υποφέρουν, στην παραμονή τους χωρίς να είναι δεμένα με αλυσίδες, σε χώρο στεγνό, καθαρό και προστατευμένο από τις καιρικές συνθήκες, στη φροντίδα για ιατρική περίθαλψη και τη χορήγηση κατάλληλης τροφής και νερού, στην καθημερινή άσκηση ή τον περίπατό τους και γενικά τη μέριμνα για το σεβασμό των ζώων.
Γιατί είναι σημαντική η τήρηση της ευζωίας;
Παραγωγικά ζώα
Όταν αναφερόμαστε στην καλύτερη διαβίωση των ζώων, οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται τα ζώα συντροφιάς και τις συνθήκες που επικρατούν στα καταφύγια αδέσποτων ζώων. Αυτό όμως που έχει άμεσο αντίκτυπο στην υγεία των ανθρώπων, είναι η σωστή διαβίωση και η τήρηση των κανόνων ευζωίας στα παραγωγικά ζώα. Σύμφωνα με την EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων), η ασφάλεια της αλυσίδας τροφίμων (food chain) είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ευζωία των παραγωγικών ζώων. Αυτό συμβαίνει, γιατί η εμφάνιση τροφιμογενών νοσημάτων εξαρτάται από την υγεία των ζώων. Τηρώντας λοιπόν, την ευζωία άρα και την υγεία των παραγωγικών ζώων, παράγονται και ασφαλέστερα τρόφιμα.
Η ευζωία στα παραγωγικά ζώα περιλαμβάνει εκτός από την διασφάλιση της υγείας τους και τη μείωση της καταπόνησής τους. Εξαρτάται άμεσα από την διαχείριση-managεment των εκτροφών από τον άνθρωπο. Πλήθος παραγόντων συμβάλουν στην ευζωία και την υγεία των ζώων συμπεριλαμβανομένων: του σταβλισμού, του χώρου που έχουν ζώα όταν είναι σταβλισμένα σε ομάδες ή ατομικά (ανάλογα το είδος και το παραγωγικό στάδιο- π.χ. τοκετός, γαλουχία κτλ), του τρόπου μετακίνησης, του τρόπου σφαγής, του ευνουχισμού των αρσενικών και της κοπής ουράς στα θηλυκά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και κυρίως η EFSA, έχουν θεσπίσει ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές, με σκοπό την ανεύρεση μεθόδων για την μείωση του πόνου, του άγχους και της καταπόνησης των αγροτικών ζώων. Αυτές περιλαμβάνουν το φυσικό περιβάλλον και τους διαθέσιμους πόρους, που είναι απαραίτητοι για την καλύτερη διαβίωση των ζώων. Για παράδειγμα τα υλικά κατασκευής των στάβλων, την ορθή παράθεση τροφής και νερού, τους κανόνες σωστής μεταφοράς ζώων καθώς και τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί ένα όχημα και ο οδηγός του για την μεταφορά ζώων για οποιοδήποτε σκοπό.
Ζώα συντροφιάς
Σύμφωνα με έρευνα του 2021-22 (National Pet Owners Survey) βρέθηκε ότι πάνω από το 70% των νοικοκυριών στην Αμερική διαθέτουν ένα τουλάχιστον κατοικίδιο ζώο. Τα νούμερα στην Ευρώπη δεν είναι πολύ διαφορετικά, καθώς τα ζώα συντροφιάς είναι εξίσου δημοφιλή, με ιδιαίτερη προτίμηση στις γάτες. Πολλά από αυτά όμως, πέφτουν θύματα παραμέλησης και εγκατάλειψης. Η χώρα μας είναι από τις χώρες της Ευρώπης με τον μεγαλύτερο αριθμό αδέσποτων ζώων.
Για την επίλυση του προβλήματος των αδέσποτων ζώων, προσπαθούν να εφαρμοστούν ορισμένοι νόμοι, οι οποίοι προβλέπεται ότι θα βοηθήσουν στην μείωση του πληθυσμού τους. Προς αυτή την κατεύθυνση θεσπίστηκαν και ορισμένοι νέοι νόμοι. Κάποιοι από τους οποίους εφαρμόζονται ήδη, ενώ άλλοι πρόκειται να εφαρμοστούν. Αυτοί περιλαμβάνουν την δημιουργία Μητρώου Ζώων Συντροφιάς, το Ηλεκτρονικό Βιβλιάριο, την Αναπαραγωγή με τήρηση κανόνων, την Υιοθεσία των ζώων, την διεύρυνση του ορισμού κακοποίησης των ζώων και την αυστηροποίηση προστίμων καθώς και την δημιουργία του Μητρώου Παραβατών.
Ενδεικτικά ορισμένα σημεία του νέου νόμου για τα ζώα συντροφιάς:
Διεύρυνση του ορισμού της κακοποίησης & αυστηροποίηση προστίμων
- Διευρύνεται ο κατάλογος των πράξεων που περιλαμβάνονται ρητά στη διάταξη περί κακοποίησης: Εγκατάλειψη, πυροβολισμός, εκούσιος τραυματισμός, φόλες (δηλητηρίαση). Αυστηροποιούνται ποινικές κυρώσεις για σοβαρής απαξίας πράξεις κακοποίησης
- Εισάγονται διοικητικά πρόστιμα για τις νέες παραβάσεις Ενδεικτικά: Επιβάλλεται πρόστιμο 2.000 ευρώ για αναπαραγωγή ενός ζώου >6 φορές
- Αυστηροποιούνται τα υπάρχοντα πρόστιμα για σοβαρές διοικητικές παραβάσεις Ενδεικτικά: Υπερτριπλασιάζεται το πρόστιμο για δημοσίευση αγγελίας χωρίς αναφορά του αριθμού σήμανσης και της (νέας) άδειας αναπαραγωγής
Αναπαραγωγή με κανόνες
- Άδεια σε ιδιοκτήτη δεσποζόμενου για 1 αναπαραγωγή σε όλη τη ζωή του ζώου, με δήλωση υποψήφιων αναδόχων για τα νεογέννητα
- Άδεια σε ερασιτέχνες εκτροφείς για αναπαραγωγή με όρια και προϋποθέσεις
- Ανώτατος αριθμός γεννών ανά ζώο σε όλη του τη ζωή
- Κανόνας η υποχρεωτική στείρωση σε κάθε άλλη περίπτωση – Εξαιρέσεις μόνο με ιατρική γνωμάτευση. Το μέτρο θα επανεξεταστεί σε ορίζοντα 5ετίας.
- Απαγόρευση πώλησης σκύλων και γατών από pet shop
- Απαγόρευση αγγελιών για ζευγάρωμα
- Πώληση/διάθεση ζώων συντροφιάς μόνο από εγκεκριμένους επαγγελματίες ή αδειοδοτημένους εκτροφείς και ιδιοκτήτες
Συμπερασματικά, διεθνώς αναγνωρίζονται 5 δικαιώματα-ελευθερίες των των ζώων. Αυτά πρέπει να εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση, σε όλα τα ζώα. Όσον αφορά τα παραγωγικά ζώα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει ορισμένους κανόνες-κατευθυντήριες οδηγίες για την τήρηση των κανόνων ευζωίας. Σε επόμενο άρθρο θα αναλυθεί η ευζωία στα ζώα εργαστηρίου, που απασχολεί επίσης το ευρύ κοινό.
Βιβλιογραφία
https://www.efsa.europa.eu/el/topics/topic/animal-welfare
https://awionline.org/content/companion-animals
https://www.woah.org/en/home/
http://www.opengov.gr/ypaat/?p=127&cpage=2
http://www.opengov.gr/ypes/?p=7919
https://www.e-nomothesia.gr/kat-zoa-suntrophias-prostasia-zoon/nomos-4830-2021-phek-169a-18-9-2021.html
