Κατοικώντας σε δύο γλώσσες
Τα 70 χρόνια της Ιταλικής Σχολής Αθηνών
Επετειακές εκδηλώσεις, 1 η και 2 η Οκτωβρίου 2026
Κάθε σχολείο κρατά τη μνήμη όσων πέρασαν από τις αίθουσές του. Μια
μνήμη που αλλάζει φωνή από γενιά σε γενιά, καθώς κάθε μαθητής αφήνει το δικό
του ίχνος: έναν τρόπο ανάγνωσης, ένα ερώτημα, την ανακάλυψη μιας γλώσσας μέσα
από την οποία ο κόσμος αποκτά διαφορετικό περίγραμμα. Η συμπλήρωση εβδομήντα
χρόνων από το 1956, χρονιά που σηματοδότησε μια νέα αρχή για την Ιταλική Σχολή
Αθηνών, προσφέρει την αφορμή να σκεφτούμε τι συνδέει αυτές τις διαδοχικές
εμπειρίες και πώς η εκπαιδευτική αυτή διαδρομή εγγράφεται στις σχέσεις Ελλάδας
και Ιταλίας.
Ο εορτασμός της 1ης και 2 ης Οκτωβρίου 2026 οργανώθηκε σε δύο ενότητες,
«Το Σχολείο Σήμερα» και «Το Σχολείο Χθες». Οι φωνές των σημερινών μαθητών
συναντήθηκαν με τις μαρτυρίες αποφοίτων. Από τη συνομιλία τους αναδύθηκε η
εικόνα μιας κοινότητας που αντλεί από τη μνήμη της τρόπους να κατανοήσει το
παρόν και να προσανατολιστεί στο μέλλον.
Η ιταλική εκπαιδευτική παρουσία στην Αθήνα έχει βαθιές ρίζες. Ανάγεται στο
1890, όταν ο Angelo Moretti έλαβε την άδεια να ιδρύσει ιδιωτικό δημοτικό σχολείο.
Το 1956, αφετηρία της φετινής επετείου, εγκαινιάστηκε μια νέα περίοδος για το
σχολείο, που απευθυνόταν σε Έλληνες και Ιταλούς μαθητές. Ακολούθησαν η ίδρυση
του κρατικού γυμνασίου το 1962 και του κρατικού λυκείου θετικής κατεύθυνσης το
1971. Οι σταθμοί αυτοί αποτυπώνουν μια μακρά εκπαιδευτική πορεία, στενά
συνδεδεμένη με τις σχέσεις των δύο χωρών.
Στην ιστορία αυτή ανήκει και η παύση λειτουργίας του ελληνικού τμήματος,
στο τέλος του ακαδημαϊκού έτους 2014 – 2015. Η απόφαση αποδόθηκε στη μείωση
των εγγραφών και στις οικονομικές δυσκολίες λειτουργίας του τμήματος. Η
ανακοίνωσή της προκάλεσε αναστάτωση σε μαθητές, οικογένειες και
εκπαιδευτικούς. Ο σύλλογος αποφοίτων πρότεινε τη σύσταση μη κερδοσκοπικού
φορέα, που θα αναλάμβανε τη διαχείρισή του, ώστε να συνεχιστεί η λειτουργία του.
Η αναφορά σε αυτήν την καμπή αναγνωρίζει τη συμβολή του ελληνικού τμήματος
στην πορεία της Σχολής και τον δεσμό των ανθρώπων που φοίτησαν σε αυτό. Το
Ιταλικό Σχολείο συνέχισε τη λειτουργία του, με αυτή την εμπειρία να παραμένει
μέρος της μνήμης του.
Το πρόγραμμα της πρώτης επετειακής ημέρας προέβλεπε την έναρξη με τους
εθνικούς ύμνους από τη χορωδία του σχολείου και το καλωσόρισμα της διευθύντριας
Veronica Tania Roberta Sole. Χαιρετισμούς απηύθυναν ο πρέσβης της Ιταλίας στην
Αθήνα Paolo Cuculi, η Monica Faggionato, διευθυντικό στέλεχος στο Ιταλικό
Υπουργείο Παιδείας και Αξιοκρατίας, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και
Αθλητισμού Σοφίας Ζαχαράκη και εκπρόσωποι του Δήμου Αθηναίων. Η συνάντηση
της διπλωματικής αποστολής, της εκπαιδευτικής κοινότητας και της πόλης
αναδείκνυε τον ρόλο της Σχολής στην πολιτιστική ζωή, τόσο της ελληνικής, όσο και
της ιταλικής κοινότητας.
Ήδη στην έναρξη του σχολικού έτους 2026–2027, ο Paolo Cuculi είχε τονίσει
τη σημασία της Σχολής ως σημείου αναφοράς για την ιταλική κοινότητα και τις
ελληνικές οικογένειες. Είχε επισημάνει, επίσης, τη συμβολή της στην προώθηση του
ιταλικού πολιτισμού και στην ενίσχυση των ελληνοϊταλικών σχέσεων.
Ξεχωριστή θέση στην ενότητα «Το Σχολείο Χθες: Μνήμη, Ταυτότητα και
Μαρτυρίες» είχαν δύο απόφοιτοι: η βουλευτής Σοφία Βούλτεψη και ο Δημήτρης
Μπελλιγιάννης, επίτιμος γενικός πρόξενος της Ελλάδας για τα γεωγραφικά
διαμερίσματα Μάρκε, Ούμπρια και Αμπρούτσο. Το πρόγραμμα περιελάμβανε
χαιρετισμό της Cristiana Fagnoni, προέδρου της Επιτροπής Αρωγής Ιταλών
[COASIT].
Η Σοφία Βούλτεψη, η οποία φοίτησε ως υπότροφος στην Ιταλική Σχολή
Αθηνών, συνδέει με τη διαδρομή της τη σχολική εμπειρία με την ελληνική δημόσια
ζωή. Ο Δημήτρης Μπελλιγιάννης διατήρησε όλα αυτά τα χρόνια τον δεσμό του με τη
Σχολή, στηρίζοντας εκπαιδευτικές και πολιτιστικές συναντήσεις ανάμεσα στις δύο
χώρες. Οι μαρτυρίες τους φωτίζουν τη διάρκεια αυτής της σχέσης. Δείχνουν πώς η
εμπειρία ενός σχολείου συνοδεύει τον άνθρωπο και μετά την αποφοίτησή του,
αφήνοντας το αποτύπωμά της στις σχέσεις που δημιουργεί και στις ευθύνες που
αναλαμβάνει.
Η παρουσία τους μας έδωσε την ευκαιρία να αναλογιστούμε το διαρκές
αποτύπωμα της εκπαίδευσης. Όσα μαθαίνουμε στα θρανία εξακολουθούν να μας
διαμορφώνουν όταν η σχολική ζωή έχει πια τελειώσει. Επηρεάζουν τις επιλογές μας,
τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε άλλους πολιτισμούς, την ικανότητά μας να
ακούμε και να κατανοούμε τον κόσμο. Μια γλώσσα που μάθαμε στην παιδική ή στην
εφηβική ηλικία μπορεί, με τα χρόνια, να γίνει τόπος οικειότητας και εμπιστοσύνης.
Να μας συνδέει με ανθρώπους πέρα από τα σύνορα, διατηρώντας τη δύναμη της
πρώτης ανακάλυψης.
Στους σημερινούς μαθητές το πρόγραμμα επέτρεψε να εκφραστούν με
μουσική, αναγνώσεις, κείμενα και χορογραφίες, έως την τελική χορογραφία του
αθλητικού δρώμενου με θέμα από τους χειμερινούς ολυμπιακούς 2026. Μέσα από τη
δική τους συμμετοχή, η μνήμη του σχολείου απέκτησε νέους τρόπους έκφρασης. Οι
στιγμές συνάντησης και γιορτής, με τη συμβολή της Επιτροπής Γονέων, καθώς και οι
συνεντεύξεις που είχαν προγραμματιστεί για το σχολικό podcast και το Italia
Radiosa, έδωσαν συνέχεια σε αυτή την αφήγηση. Η ιστορία της Σχολής περνούσε
ξανά στους ανθρώπους της.
Σε αυτήν την καθημερινή εμπειρία γίνεται φανερή η σημασία των ιταλικών
σχολείων στο εξωτερικό. Ενταγμένα στο Σύστημα Ιταλικής Εκπαίδευσης στον
Κόσμο, συμβάλλουν στη διάδοση της ιταλικής γλώσσας και του πολιτισμού, σε
διάλογο με τις κοινωνίες στις οποίες εντάσσονται. Για τις ιταλικές οικογένειες
αποτελούν σταθερό εκπαιδευτικό σημείο αναφοράς. Στους μαθητές άλλων
εθνικοτήτων προσφέρουν πρόσβαση σε μια γλώσσα, σε μια πολιτιστική παράδοση
και σε νέες δυνατότητες σπουδών.
Στην Αθήνα ο ρόλος αυτός αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Η ιταλική και η ελληνική
γλώσσα μεταφέρουν μια πλούσια λογοτεχνική και ιστορική κληρονομιά, μαζί με
διαφορετικά συστατικά της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Η διδασκαλία ανοίγει
στις νέες γενιές δρόμους προς αυτόν τον πλούτο. Να κατοικείς σε δύο γλώσσες
σημαίνει να μαθαίνεις να διακρίνεις αποχρώσεις, να βλέπεις υπό διαφορετικές
οπτικές, να αναζητάς τις λέξεις που επιτρέπουν να μοιραστείς μιαν εμπειρία. Η
ευρωπαϊκή συνείδηση καλλιεργείται και μέσα από αυτές τις καθημερινές πράξεις:
την κοινή ανάγνωση, τη συζήτηση ενός κειμένου, την προσεκτική ακρόαση μιας
φωνής που έρχεται από μιαν άλλη Ιστορία.
Το σχολείο γίνεται έτσι ένας τόπος όπου το αίσθημα ότι ανήκουμε σε μια
κοινότητα διαμορφώνεται μέσα από τη σχέση με τους άλλους. Ο έλληνας μαθητής,
γνωρίζοντας την ιταλική γλώσσα, προσεγγίζει μια πολιτιστική παράδοση και
ανακαλύπτει άλλους τρόπους να εκφράζει τη σκέψη του. Ο ιταλός μαθητής που
μεγαλώνει στην Ελλάδα διευρύνει την παιδεία του μέσα από την επαφή του με τη
γλώσσα και την κοινωνία της χώρας που τον υποδέχεται. Αυτή η συνάντηση
συντελείται καθημερινά στην τάξη, χάρη στην υπομονετική εργασία των
εκπαιδευτικών και στη συμμετοχή των οικογενειών.
Η ένταξη της Ιταλικής Σχολής Αθηνών στο δίκτυο ADASIM [Ίδρυμα Dante
Alighieri για τα Ιταλικά Σχολεία στον Κόσμο], στο οποίο η Σχολή εντάχθηκε το
2024, διευρύνει αυτόν τον ορίζοντα. Το Ίδρυμα ADASIM, που δημιουργήθηκε με
πρωτοβουλία της Società Dante Alighieri, φέρνει σε επαφή εκπαιδευτικούς φορείς
που διδάσκουν την ιταλική γλώσσα ή προσφέρουν εκπαίδευση στα Ιταλικά. Στηρίζει
την ανταλλαγή εμπειριών και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
Η συμμετοχή στο δίκτυο βρίσκει εφαρμογή σε συγκεκριμένες δράσεις. Τον
Φεβρουάριο του 2026 η Σχολή υποδέχθηκε εκπαιδευτικούς από την Αργεντινή και τη
Χιλή για τη δεύτερη φάση του προγράμματος γλωσσικής καθοδήγησης ADASIM.
Μοιράστηκε μαζί τους την εμπειρία της από τη διδασκαλία σε ελληνικό περιβάλλον.
Ο ελληνοϊταλικός διάλογος εντάσσεται έτσι σ’ έναν ευρύτερο εκπαιδευτικό χάρτη,
όπου η ιταλική γλώσσα παγιώνει δεσμούς συνεργασίας ανάμεσα σε διαφορετικές
ηπείρους.
Οι ανταλλαγές αυτές δίνουν στους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα να
συζητήσουν διδακτικές πρακτικές, ερωτήματα και δυσκολίες, ανακαλύπτοντας κοινές
αναζητήσεις σε σχολεία που απέχουν πολύ μεταξύ τους. Εμπλουτίζουν συγχρόνως τη
σχολική κοινότητα της Αθήνας, φέρνοντας στις αίθουσές της εμπειρίες από άλλους
τόπους όπου τα Ιταλικά μαθαίνονται, διδάσκονται και γίνονται μέρος της
καθημερινής ζωής. Η ουσία του δικτύου βρίσκεται σε αυτήν την αμοιβαία μάθηση
και στη δυνατότητα να συνεχιστεί η συνεργασία.
Ο εορτασμός των εβδομήντα χρόνων αναγνωρίζει το έργο όσων συνέχισαν
αυτήν την πορεία: των εκπαιδευτικών, των διευθυντών, του προσωπικού, των
μαθητών και των οικογενειών τους. Η επιστροφή των αποφοίτων και οι φωνές των
σημερινών παιδιών προσέδωσαν στην επέτειο το βαθύτερο νόημά της. Ένα σχολείο συνεχίζει να ζει μέσα σε όσα οι άνθρωποί του παίρνουν μαζί τους με την αποφοίτηση. Σε όσα έμαθαν εκεί και γίνονται, με τον χρόνο, σχέση, ευθύνη και επιθυμία για γνώση.
