O Παναγιώτης Ηλιόπουλος καταθέτει το ποίημά του «Μήνας των Θαργηλίων» ως ψηφίδα στην τοιχογραφία της λογοτεχνικής δράσης 2026 «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας» του περιοδικού ΣημειΩματάριο. Ο τίτλος της δράσης αποτελεί απόσπασμα από το ποίημα του Γιώργου Μπλάνα «ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ»1. Η επιλογή του συγκεκριμένου αποσπάσματος ως θέμα της λογοτεχνικής δράσης 2026 απορρέει από τον κριτική σκέψη της ομάδας μας σχετικά με τη θέση και τη στάση του ανθρώπου μέσα στο σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι.
ΜΗΝΑΣ ΤΩΝ ΘΑΡΓΙΛΙΩΝ
Μπορούσαν να με πονέσουν.
Γιατί και το καλό σύρει κοντά του πόνους.
Και μια οργή ξοπίσω για τον θεό που σιώπησε
μπροστά σε τέτοιες φρίκες.
Στεκόντουσαν σε μια απόσταση
ώστε να φαίνεται η δική τους ευτυχία,
το μίσος που τους έκανε καλύτερους
κι εφτά φορές ο γύρος της πόλης για τον ιλασμό-
με πέτρες και με προσβολές,
λες και από άλλες μάνες γεννηθήκαμε.
Πήρα με προσοχή το πρόσωπό μου απ’ τα χέρια τους.
Από τη γύμνια και από τη ντροπή
μόνος μου δάκρυζα, μίσος θυόμενο.
Ως φαρμακός.
Έχει και η δυστυχία σελίδες που ξεφυλλίζονται γρήγορα.
Κι εκεί, γρήγορα τέλειωσε.
Το πρόσωπό μου κατέληξε ένα σκέτο λευκό πανί
μπροστά απ’ το πρόσωπό μου.
Δεν χρειαζόταν πια να έχω όψη στην πόλη τους.
Φόρεσα το αίμα, τη σάρκα μου,
τα ρούχα μου ξανά.
Κατέβηκα μετά απ’ τον ουρανό να περιπλανηθώ.
Μία ψυχή με κούφιο στήθος
που αιμορραγούσε πάνω απ’ την άκρη του κόσμου.
Ο Παναγιώτης Ι. Ηλιόπουλος είναι πανεπιστημιακός και ποιητής. Διδάσκει φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και είναι υπότροφος ερευνητής στο State University of New York των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι βραβευμένος με το μετάλλιο Orlyk από το Πανεπιστήμιο του Κιέβου, και από την Ακαδημία Αθηνών, με το βραβείο της Τάξης των Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών. Στον χώρο της λογοτεχνίας εμφανίστηκε το 2005 με τις πρώτες δημοσιεύσεις ποιημάτων του. Έχει δημοσιεύσει πέντε ποιητικές συλλογές: Ο Επιών Καιρός (Οδός Πανός 2007), Ετερόλεκτον (Ιωλκός 2023), Ιδιόλεκτον (Ιωλκός 2023), Κέρινη Ομοιότητα (Ν&Σ Μπατσιούλας 2024), και μια ξενόγλωσση The Missing Link (Kapa Ekdotiki 2025). Ποιήματα και μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε πάμπολλα έγκριτα λογοτεχνικά έντυπα. Ανάμεσα σε άλλες διακρίσεις, έχει βραβευτεί στον πανελλήνιο λογοτεχνικό διαγωνισμό του περιοδικού Ύφος. Είναι μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και του διεθνούς δικτύου Poets of the Planet στο Παρίσι.
Αναζητώντας στο σκοτάδι ένα κοινό όραμα
Σκοπός της δράσης «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας» είναι η δημιουργία ενός πεδίου διαλόγου, προβληματισμού και ουσιαστικής επαφής του κοινού με τα έργα, γύρω από ένα ζήτημα τόσο ευαίσθητο και καίριο όσο η ανθρώπινη υπόσταση και η θέση του ανθρώπου στον σύγχρονο κόσμο.
Το περιοδικό ΣημειΩματάριο θα αναζητήσει στο βάθος των λέξεων κάθε συμμετοχής στη λογοτεχνική δράση του 2026, με τίτλο «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας», το όραμα που διατρέχει τα κείμενα και θα επιχειρήσει να αναδείξει τις βαθύτερες, συχνά, αθέατες πτυχές τους, συνθέτοντας ένα ενιαίο έργο. Το έργο αυτό θα παρουσιαστεί εντός του 2027, σε συνδυασμό με το αφιέρωμα προς τιμήν του ποιητή Γιώργου Μπλάνα.
Το περιοδικό ΣημειΩματάριο διευκρινίζει ότι η δράση δεν συνδέεται με βραβεία ή λογοτεχνικούς διαγωνισμούς ούτε προϋποθέτει οποιαδήποτε μορφή οικονομικής ή άλλης συναλλαγής. Η ευθύνη για την αυθεντικότητα των κειμένων και την άδεια χρήσης των φωτογραφιών τα οποία θα δημοσιευθούν βαρύνει αποκλειστικά τους συμμετέχοντες συγγραφείς που τα υπογράφουν. Το περιοδικό διατηρεί το δικαίωμα να τροποποιήσει ή να καταργήσει τους όρους και τις προϋποθέσεις της δράσης, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο, ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες. Τέλος, το ΣημειΩματάριο αποποιείται κάθε ευθύνη για τυχόν καταχρηστική εκμετάλλευση της δράσης από συμμετέχοντες ή μη, συλλόγους, φορείς ή οποιοδήποτε άλλο κακόβουλο πρόσωπο ή στοιχείο.
ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ
Δίκαια ζητάς ν’ αποτινάξω κάθε σκέψη αναβολής,
καθετί το βολικό και να παλέψω.
«…στον κόσμο αυτόν ριχτήκαμε σαν ξένοι·
κι αν όχι ήδη ανεπαρκείς
απ’ τη δριμύτητα της πτώσης επαρκώς σημαδεμένοι…»Όμως τα λόγια σου με ξάφνιασαν σχεδόν.
Γυμνός ακόμα απέναντι στη μοχθηρία του λόγου,
δεν έχω ν’ αντιτάξω παρά την άκαρπη προφάνεια
μιας σάρκας επιβλητικής.
Πάντα με κείνα τα υστερόβουλα:
«Τις αναποδιές που συνάντησα τις αποσιωπώ!»
και «Μονάχα τη φιλοσοφία αγαπώ!»
Ύστερα «Ας κάνει ο καθένας τη δουλειά που ξέρει!»
Ασφαλώς, θα συμφωνήσεις πως δεν γίνεται
να πάρεις πίσω τον δρόμο
που σε οδήγησε στην επικράτεια της φωνής σου,
ούτε να εγείρεις αξιώσεις
σε κάθε επιτυχή χρησικτησία της σιωπής σου.(Η Σκέψη παραείναι ασθενική
για να τολμήσει το αληθές του λόγου της
και η Πράξη: επίδειξη μιας άγνοιας παρηγορητικής).Λοιπόν, με ποιας ακύρωσης την ένταση
να διασύρεις την πληγή σου;Βλέπεις πως μου απομένει η σιωπή.
Όσο κι αν είναι δύσκολο εντέλει να σωπάσω,
σ’ αυτήν την απροκάλυπτη ολιγαρχία των πραγμάτων:
εξαγριώνονται συχνά, με την αδέκαστη ευκρίνεια τους
κάτι περισσότερο από ενοχή για τη σαφήνεια
όσων δεν θέλησα ποτέ να πω:
χνάρια μιας απουσίας μάχιμης εντούτοις.
Πιάσε εσύ το νήμα απ’ την αρχή.
Βγάλε συμπέρασμα
απ’ αυτόν τον κουρνιαχτό των φαντασμάτων.
Εγώ τουλάχιστον δεν είμαι από πέτρα·
κι η ζωή μου δεν ήταν πάντα από χρυσό:
ν’ αφήσει πάνω μου το αγκάλιασμα της
κείνη τη λάμψη που κάνει τη νύχτα γλυκιά,
μες στην απίστευτη καταδρομή της.Νιώθω πως αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας.
Η εξορία μας ίσως; Πάει καλά!
Θα μας χωρέσει ή θα τον χωρέσουμε.
Θα μας αφανίσει ή θα τον αφανίσουμε.Καυγάς να σου πετύχει!
Κατάλαβε με. Νυχτώνει.«…μια ακόμα ανήλικη βροχή
σκύβει με πάθος πάνω απ’ τους αρχαίους πευκώνες…»Θα σωπάσω.
Κι ας μείνω ανεύθυνος μες στους αιώνες.
- ΠΑΡΑΦΟΡΟ,ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ, Bibliotheque – Ενέργειες Πολιτισμού ΙΚΕ, ΑΘΗΝΑ,2021. ↩︎
Πηγή Φωτογραφίας: Παναγιώτης Ηλιόπουλος
