Γιώργος Βέης: Από το παλίμψηστο της ποίησης στο βάθος της υπαρξιακής συγκίνησης
Η ποιητική διαδρομή του Γιώργου Βέη, που εκτείνεται σε μια περίοδο πενήντα περίπου χρόνων, ξεκινά την δεκαετία του 1970 γι’ αυτό κι εντάσσεται χρονολογικά και υφολογικά σε αυτή. Σταδιακά αποκτά τα χαρακτηριστικά μιας απολύτως ιδιόλεκτης γραφής. Όπως παρατηρεί ο Ευριπίδης Γαραντούδης, «ο ώριμος ποιητής Βέης διένυσε τον δικό του διακριτό δρόμο και οργάνωσε τη δική του ποιητική επικράτεια». Η πορεία αυτή δεν σημαίνει απομάκρυνση από την ποιητική παράδοση. Αντίθετα, η «μνήμη των φίλων» και «η συμπαρουσία των ομότεχνων» διαχέονται, κατά τον ίδιο μελετητή, σε ολόκληρο το έργο του.
Από αυτή την άποψη, η ποίηση του Βέη μπορεί να διαβαστεί ως ένα ιδιότυπο παλίμψηστο, με την έννοια που προσλαμβάνει ο όρος στη θεωρία της διακειμενικότητας και ιδιαίτερα στον Gérard Genette: το νέο κείμενο δεν δημιουργείται σε κενό χώρο, αλλά συνομιλεί με προηγούμενες ποιητικές φωνές, τις μετασχηματίζει και τις επανενεργοποιεί.
Στον Βέη, μνήμες, ποιητικές φωνές, τόποι, πολιτισμοί και προσωπικές εμπειρίες εγγράφονται η μία πάνω στην άλλη. Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου επισημαίνει ακριβώς «την πολυσημία, τα ζεύγη αντιθετων, τον διακειμενικό πλούτο» της ποίησής του, στοιχεία τα οποία, μαζί με τον «ισχυρό ψυχικό παλμό αισθημάτων», «εμπλουτίζουν και ανανεώνουν […] τον σύγχρονο λυρισμό». Ο ποιητής με καταγωγή απο την Σάμο παραμένει έτσι ένας «ταξιδευτής πολιτισμών» και ταυτόχρονα ένας «καλλιεργητής λέξεων».
Το ταξίδι, ωστόσο, δεν εξαντλείται στη γεωγραφία. Οι εξωτερικοί τόποι εσωτερικεύονται σχεδον μυστηριακά, ούτως ώστε η διαδικασία της παρατήρησης του κόσμου να οδηγεί βαθύτερα στην ανθρώπινη ύπαρξη. Ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη διαδικασία έχει η φύση.
Ο Κώστας Γ. Παπαγεωργίου παρατηρεί ότι «η συναισθηματική ένταση αυξάνει ακόμα περισσότερο» όταν ο Βέης «συνδιαλέγεται, νοητικά και σωματικά, με την ελληνική φύση».
Στο σημείο αυτό μια φαινομενολογική ανάγνωση αποδεικνύεται γόνιμη. Στη φαινομενολογία του Maurice Merleau-Ponty το σώμα δεν αποτελεί απλώς φορέα των αισθήσεων αλλά τον πρωταρχικό τρόπο με τον οποίο το υποκείμενο βρίσκεται και επικοινωνεί με τον κόσμο. Ο δημιουργός δεν γίνεται απλώς φορέας εξωτερικών επιδράσεων τουναντίον ενσώματα εκπληρώνει την ποιητική δημιουργία. Κάτι ανάλογο διακρίνεται στην ποίηση του Βέη: ο κόσμος δεν παρατηρείται από απόσταση· βιώνεται μέσα από την όραση, την αφή, το σώμα, τη φύση και τη λεπτομέρεια. Το εξωτερικό ερέθισμα μετατρέπεται έτσι σε εσωτερικό βίωμα.
Aκριβώς από αυτή την αισθητηριακή σχέση με τον κόσμο αναδύεται η υπαρξιακή συγκίνηση. Πίσω από τα ταξίδια, τις εικόνες και τις λεπτομέρειες επανέρχεται το ερώτημα για τον άνθρωπο και τη θέση του μέσα στον κόσμο.
Η Ηλιοπούλου σημειώνει ότι ο ποιητής «θέτει και λύνει ένα διαρκώς αυτοτροφοδοτούμενο αίνιγμα, αυτό της ζωής και της σημασίας της».
Εδώ βρίσκεται ίσως ο βαθύτερος πυρήνας της ποίησης του Βέη: στη μετάβαση από το ορατό στο αόρατο, από την αίσθηση στη μνήμη, από την εμπειρία στον στοχασμό και από τη λέξη στην υπαρξιακή συγκίνηση. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος ο ποιητής χαρακτηρίζει την ποιητική δημιουργία «εμπειρία καθαρά μεταφυσική» και την αναζήτηση της «κατάλληλης λέξης, της συλλαβής, του ήχου-αρμού» ως «μυσταγωγία φώτισης». Έτσι, το ποιητικό παλίμψηστο του Γιώργου Βέη δεν λειτουργεί ως απλή αποθήκη μνήμης και πολιτισμού· γίνεται ένας τρόπος προσέγγισης, μέσα από τη σωματική εμπειρία και τη συγκίνηση της γλώσσας, του ίδιου του μυστηρίου της ύπαρξης.
https://simiomatario.gr/category/zoi-texni-life-art/logotexnia/to-simiomatrio-tou-sotiri-nousia
