You are currently viewing Γιούλη Βολανάκη: «ΓΗ Η ΚΟΙΝΗ»
  • Post author:
  • Post published:
  • Reading time:8 mins read

Λογοτεχνική δράση 2026:«Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας»

Η Γιούλη Βολανάκη καταθέτει το ποίημά της «ΓΗ Η ΚΟΙΝΗ» ως ψηφίδα στην τοιχογραφία της λογοτεχνικής δράσης 2026 «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας» που διοργανώνει το περιοδικό ΣημειΩματάριο. Ο τίτλος της δράσης αντλήθηκε από το ποίημα του Γιώργου Μπλάνα «ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ», καθώς αποτυπώνει με ακρίβεια τον προβληματισμό και την κριτική σκέψη της ομάδας μας σχετικά με τη θέση και τη στάση του ανθρώπου στο σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι.

ΓΗ Η ΚΟΙΝΗ
Ο (ΔΙΑ)ΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΟΝΤΩΝ

I

Το κοινόν άστυ έσβησε
Σβήνει η εστία
Άναψαν οι προβολείς, καταβροχθίζονται οι πόροι
Καταβροχθιζόμαστε από μια καθημερινότητα παράλογη
Καταβροχθίζουμε εικόνες παραποιημένες, παραπλανητικές
Αφομοιώνονται με ευφημισμούς οι επιπτώσεις

Έτσι πορευόμαστε
Μες στον κονιορτό γκρεμισμένων σπιτικών
μέσα σε ρύπους και θερμά επεισόδια
κατά μήκος του ξεραμένου ποταμού του χρόνου
Χωρίς κοινωνική συνοχή
με χρήματα ίσως, μα χωρίς αλληλεγγύη
Κατά μήκος μιας ατέλειωτης κοίτης
που γυροφέρνει και ξεδιπλώνεται και ποτέ δεν φτάνει
Έχοντας την ψευδαίσθηση πως όλα τελούν εν τάξει:
τα δικά μας σπίτια στέκουν (προς ώρας)
τα οχήματά μας (κάπως) κινούνται
τα παιδιά μας μεγαλώνουν (χρεωμένα)
Πορευόμαστε κατά μήκος του κάποτε ποταμού
ώς το δέλτα κι ώς τη θάλασσα
μαζεύοντας αλίκτυπα και πλαστικά κι αναμνήσεις
σωρεύοντας άμμο πάνω στην άμμο της χαμένης μας πόλης

[μονολογούσε ο άνθρωπος.
Και το σπίτι του, η Γη, όλως παραδόξως, μίλησε
και του είπε:]

Μήτρα του βίου είμαι
Κατοικία ζώων και φυτών και ανθρώπων
Είμαι μια καταβόθρα γεγονότων
Βλέπω τους ανθρώπους να οδεύουν
λίγο ώς πολύ ομοιόμορφα
σε δρόμους και λεωφόρους
Φωτογραφίζω τις εικόνες τους
όχι από κάτω, όπως τους κοιτώ, μα από πάνω τους,
όπως αποτυπώνονται στο μάτι του απείρου
Δημιουργώ αρχεία παρεμβάσεων και αποτυχιών
προειλημμένων αποφάσεων και υποκρισίας
λαθών κι εκρήξεων, διαλόγου και αποσιώπησης
Απορροφώ στο πήλινο περίβλημά μου
όλους της ζωής τούς κραδασμούς ραγίζοντας σιγά σιγά

Είμαι πηγή τροφής κι εστία ενέργειας
Όταν καταρρέω
τις αυθαιρεσίες των ανθρώπων αποκαλύπτω
αποδίδοντας το γκρι της μόλυνσης στον ουρανό
και το αίμα στο κόκκινο
Κρατώ στην ψυχή μου πάντα
το μαύρο της αποτυχίας
και το καφέ της σκουριάς
Όταν καταρρέω
το κενό δεν πληρώνεται
Παραμορφώνεται η εσωτερική δομή
αλλοιώνεται η φύση των όντων
Βυθίζονται μαζί μου ο οίκος, ο οίκτος
ψυχή και πνεύμα, η πόλη, οι πολλοί.

Το όχημα-Γη σβήνει
Έσβησε η κοινή κληρονομιά
Σβήνουν οι τόποι, καταβροχθίζονται από καταστροφές
Καταβροχθιζόμαστε από τη βουλιμία
Καταβροχθίζουμε πεποιημένες τροφές και σκέψεις
Αφομοιώνεται διαμιάς η έπαρση
άμα τε και η υποστολή των γεγονότων

Έτσι πορευόμαστε
Από αεροπλάνο σε αεροπλάνο
από τρένο σε τρένο
σε διαδρομές που πηγαινοέρχονται
που διασταυρώνονται
μέσα σ’ αυτά τα ίδια αμάξια
όπου μεγαλώνουμε και τρέχουμε
και γερνάμε, στην πεπατημένη, πόσες φορές,
δρόμους που προχωρούν και γυρνούν και συνεχίζονται
σ’ εναλλασσόμενα τοπία, άλλες γλώσσες
μ’ ανθρώπους φτωχούς, εδέσματα πεταμένα
και δώρα άχρηστα και γιορτές του θεαθήναι
σε ράγες που ακολουθούμε μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα
ακόμα κι όταν, κυνηγημένοι ή πιονέροι, ποιος ξέρει,
εγκαταλείπουμε την υπερταχεία της ανάπτυξης,
σε ράγες που ο ήχος τους δε σωπαίνει
που η μουσική τους, ένα μακρότατο: κατανάλωνε, κατανάλωνε…
χτίζει παντού ολοκληρωτισμούς και ασθένειες, ρατσισμό,
υπερεκμετάλλευση και φτωχοποίηση ες αεί

[γόγγυζε ο άνθρωπος.

Και τότε, περιέργως, του μίλησε ένα όχημα:]

II

Ο νυχτερινός ουρανός είναι οθόνη
δημιουργίας και προβολής αναμνήσεων
Γνωρίζω ανθρώπους που έτσι τον κοιτούν
καθώς τους μεταφέρω
κι άλλους που απλώς διασχίζουν το σκοτάδι
για να φτάσουν λίγο πιο κει
Γνωρίζω ανθρώπους πολλούς
Εκείνων το ταξίδι είναι ευχαριστία προς το σύμπαν
Των άλλων, βαργεστημάρα σκέτη
εν τη αναμονή της άφιξης
Τρίτων, αναδασμός χρόνου μέσω ήχων και εικόνων
Κείνων εκεί, κατανάλωση σαν όποια άλλη,
εντέλει ο χειρότερος τουρισμός
Κάποιων άλλων, ενδιάμεση στάση, αναδιανομή ζωής,
διάλειμμα στον ρου της καθημερινότητας
Άλλων, πολλών, απόδραση από τόπους βασάνων

Θυμάμαι μια συνάντησή μας, πρόσφατα:
ένα άλογο λευκό σ’ ένα χρυσό χωράφι,
ένα αυτοκίνητο, το τρένο, ένα πλοίο,
στο βάθος του ορίζοντα ένα αεροπλάνο
Γνωρίζω ανθρώπους που έχουν δει
ένα τέτοιο με τον χρόνο συναπάντημα
ξέρουν πόσο μετράει τι, σε CO2 και μεθάνιο
Γνωρίζω ανθρώπους πολλούςΊδιοι από απόσταση, μες στα κινούμενα κουτιά τους
Πανομοιότυπες κινήσεις, παρεμφερείς στάσεις
Τόσο διαφοροποιημένες αντιδράσεις όμως
τόσο αλλιώτικες ζωές κι αποφάσεις καθημερινές
Γνωρίζω ανθρώπους πολλούς και σκέψεις και λόγια και στάσεις λιγότερο βλαπτικές
Γνωρίζω ταξίδια πολλά
Γνωρίζω καλά το πόσο διαφέρουν
των επιβατών τα τοπία τα εσωτερικά.

III

Ο κοινός νους σβήνει
Σβήνεται η βιοποικιλότητα
Σβήνουν οι πάγοι, καταβροχθίζονται τα δάση
Καταβροχθιζόμαστε από το κέρδος
Καταβροχθίζουμε μπροσούρες χειραγώγησης
Αφομοιώνεται η κοροϊδία ως αναμενόμενο άλλοθι

Έτσι πορευόμαστε
Από πένθος σε πένθος, από απώλεια σε απώλεια
γης, αέρα, υδάτων, ανθρώπων, πανίδας και χλωρίδας
Με τιμόνι που ανέκαθεν αγνοούσαμε
πώς να κρατήσουμε σταθερό
να μειωθεί η καταστροφή, όσο γίνεται,
να προβλέψουμε την κάθε επόμενη τραγωδία
Μ’ εναλλαγή ξηρασίας-βροχοπτώσεων-ερημοποίησης
σε έδαφος βαρυφορτωμένο, αντί βλάστησης,
με ορμόνες, λιπάσματα, απορρίμματα
Ζώα ταϊσμένα με ψάρια και κόκκαλα,
νύχια, τρίχες κι αντιβιοτικά
Θάλασσες πλήρεις ρύπανσης και πλαστικών,
αφιλόξενες των θαλάσσιων ζωών
Ζώντας σε κυκεώνα εκδοχών κι αναβολών,
προσεγγίσεων κι αποποιήσεων ευθυνών
Θα θάψουμε το κάθε νέο νεκρό είδος
σε μια γη υπερεκτιμημένο χωνευτήρι
γη τάφο, γη λήθη, γη απορριμματοφόρο
όποιου χρήσιμου ή άχρηστου έχουμε αποχωριστεί,
γη ανεξάντλητη κάποτε, τώρα βιοκαύσιμο η ίδια

[θρηνούσε ο άνθρωπος.

Μια σελίδα με ονόματα νεκρών
φτερούγισε κοντά του και συμπλήρωσε:]

Σαν αιωρούμενος αγγελιαφόρος
ευήκοους παραλήπτες γυρεύοντας
συνέλεξα και κοινοποιώ
λέξεις κοινότοπες πλέον, σαφών προειδοποιήσεων
διαπιστώσεις αμφίδρομων αλληλεξαρτήσεων
ματαιωμένες αποφάσεις, ψεύδη αναίσχυντα
Την πίκρα της αποτυχίας
εκείνη τη λεπτή επικίνδυνη γραμμή
μεταξύ πρόθεσης κι απόφασης
ανάμεσα σκέψη και πράξη
που ταλανίζει πάντα, την ξέρω,
είμαι το πρόσωπο και η φωνή της
η τελική επιβεβαίωση της ανέκκλητης ετυμηγορίας
των ανθρωπογενών διακινδυνεύσεων

Είμαι η προτελευταία εκδοχή
Ρίχνει τα ζάρια του ο χρόνος
και μένω μετέωρη, άφωνη, ανύπαρκτη
Βυθίζομαι ανενεργή
μια στη λύπη, μια στην ενοχή
Πετώ ανάμεσά σας να θυμίζω
την απειλή και την αποικιακή λογική
Μιλώ τα μουγκά λόγια μου
ικετεύοντας για γενναιόδωρη φιλικότητα προς τη Γη
συστήνοντας ετοιμότητα απάντησης
αναζητώντας διεξοδικά πεδίο αμειψισποράς μεταξύ
γνώσης/ενσυναίσθησης, τοπικού/πλανητικού,
αυτάρκειας/απο-ανάπτυξης/ανθεκτικότητας,
δικαιοσύνης, δημοκρατίας και (ναι!) ηθικής
Ρίχνει τα ζάρια του ο χρόνος
και παρασύρει εμένα και σας μαζί
σ’ ένα παιχνίδι συμφερόντων και πολιτικής:
Η κραυγή καιόμενων ανθρώπων και φύσης
θα παραμείνει ανεπίδοτη επιστολή;


ΓΙΟΥΛΗ ΒΟΛΑΝΑΚΗ: Πεζογραφία (ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΑΛ του ΧΗΜΙΣΤΗ), ποίηση ΜΗΝΟΛΟΓΙΟ υφαίνοντας θραύσματα # ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ # ΛΟΓΟΣ ΚΟΣΜΟΥ ΣΚΙΑ Μνήμη Κώστα Αξελού), επιμέλεια βιβλίων σε εκδοτικούς οίκους, εικαστικές εκθέσεις (συμμετοχή με οπτική ποίηση), οι τόποι/τρόποι της Γιούλης Βολανάκη. Μέλος της ΕΣΗΕΑ και του Δικτύου Γυναικών Συγγραφέων κατά της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών η Φωνή της.

Αναζητώντας στο σκοτάδι ένα κοινό όραμα

Σκοπός της δράσης «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας» είναι η δημιουργία ενός πεδίου διαλόγου, προβληματισμού και ουσιαστικής επαφής του κοινού με τα έργα, γύρω από ένα ζήτημα τόσο ευαίσθητο και καίριο όσο η ανθρώπινη υπόσταση και η θέση του ανθρώπου στον σύγχρονο κόσμο.

Το περιοδικό ΣημειΩματάριο θα αναζητήσει στο βάθος των λέξεων κάθε συμμετοχής στη λογοτεχνική δράση του 2026, με τίτλο «Αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας», το όραμα που διατρέχει τα κείμενα και θα επιχειρήσει να αναδείξει τις βαθύτερες, συχνά, αθέατες πτυχές τους, συνθέτοντας ένα ενιαίο έργο. Το έργο αυτό θα παρουσιαστεί εντός του 2027, σε συνδυασμό με το αφιέρωμα προς τιμήν του ποιητή Γιώργου Μπλάνα.

Το περιοδικό ΣημειΩματάριο διευκρινίζει ότι η δράση δεν συνδέεται με βραβεία ή λογοτεχνικούς διαγωνισμούς ούτε προϋποθέτει οποιαδήποτε μορφή οικονομικής ή άλλης συναλλαγής. Η ευθύνη για την αυθεντικότητα των κειμένων και την άδεια χρήσης των φωτογραφιών τα οποία θα δημοσιευθούν βαρύνει αποκλειστικά τους συμμετέχοντες συγγραφείς που τα υπογράφουν. Το περιοδικό διατηρεί το δικαίωμα να τροποποιήσει ή να καταργήσει τους όρους και τις προϋποθέσεις της δράσης, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο, ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες. Τέλος, το ΣημειΩματάριο αποποιείται κάθε ευθύνη για τυχόν καταχρηστική εκμετάλλευση της δράσης από συμμετέχοντες ή μη, συλλόγους, φορείς ή οποιοδήποτε άλλο κακόβουλο πρόσωπο ή στοιχείο.

Η ποίηση και η πρόζα δεν είναι Ονειρευτές

ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ


Δίκαια ζητάς ν’ αποτινάξω κάθε σκέψη αναβολής,
καθετί το βολικό και να παλέψω.
«…στον κόσμο αυτόν ριχτήκαμε σαν ξένοι·
κι αν όχι ήδη ανεπαρκείς
απ’ τη δριμύτητα της πτώσης επαρκώς σημαδεμένοι…»

Όμως τα λόγια σου με ξάφνιασαν σχεδόν.
Γυμνός ακόμα απέναντι στη μοχθηρία του λόγου,
δεν έχω ν’ αντιτάξω παρά την άκαρπη προφάνεια
μιας σάρκας επιβλητικής.
Πάντα με κείνα τα υστερόβουλα:
«Τις αναποδιές που συνάντησα τις αποσιωπώ!»
και «Μονάχα τη φιλοσοφία αγαπώ!»
Ύστερα «Ας κάνει ο καθένας τη δουλειά που ξέρει!»
Ασφαλώς, θα συμφωνήσεις πως δεν γίνεται
να πάρεις πίσω τον δρόμο
που σε οδήγησε στην επικράτεια της φωνής σου,
ούτε να εγείρεις αξιώσεις
σε κάθε επιτυχή χρησικτησία της σιωπής σου.

(Η Σκέψη παραείναι ασθενική
για να τολμήσει το αληθές του λόγου της
και η Πράξη: επίδειξη μιας άγνοιας παρηγορητικής).

Λοιπόν, με ποιας ακύρωσης την ένταση
να διασύρεις την πληγή σου;

Βλέπεις πως μου απομένει η σιωπή.
Όσο κι αν είναι δύσκολο εντέλει να σωπάσω,
σ’ αυτήν την απροκάλυπτη ολιγαρχία των πραγμάτων:
εξαγριώνονται συχνά, με την αδέκαστη ευκρίνεια τους
κάτι περισσότερο από ενοχή για τη σαφήνεια
όσων δεν θέλησα ποτέ να πω:
χνάρια μιας απουσίας μάχιμης εντούτοις.
Πιάσε εσύ το νήμα απ’ την αρχή.
Βγάλε συμπέρασμα
απ’ αυτόν τον κουρνιαχτό των φαντασμάτων.
Εγώ τουλάχιστον δεν είμαι από πέτρα·
κι η ζωή μου δεν ήταν πάντα από χρυσό:
ν’ αφήσει πάνω μου το αγκάλιασμα της
κείνη τη λάμψη που κάνει τη νύχτα γλυκιά,
μες στην απίστευτη καταδρομή της.

Νιώθω πως αυτός ο κόσμος δεν μπορεί να ’ναι το σπίτι μας.
Η εξορία μας ίσως; Πάει καλά!
Θα μας χωρέσει ή θα τον χωρέσουμε.
Θα μας αφανίσει ή θα τον αφανίσουμε.

Καυγάς να σου πετύχει!
Κατάλαβε με. Νυχτώνει.

«…μια ακόμα ανήλικη βροχή
σκύβει με πάθος πάνω απ’ τους αρχαίους πευκώνες…»

Θα σωπάσω.
Κι ας μείνω ανεύθυνος μες στους αιώνες.

ΠΑΡΑΦΟΡΟ, ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΝ, Bibliotheque – Ενέργειες Πολιτισμού ΙΚΕ, ΑΘΗΝΑ,2021. ↩︎

https://simiomatario.gr/category/zoi-texni-life-art/i-poiisi-kai-i-proza-den-einai-oneireytes/
Επιλογή φωτογραφίας: Γιούλη Βολανάκη

Μην χάνετε καμία ενημέρωση, εγγραφείτε στα ενημερωτικά μας email!

Αφήστε μια απάντηση