Ο Ιωάννης Πανουτσόπουλος συνεχίζοντας την εμβίθυσή του στο ιστορικό και κοινωνικό γίγνεσθαι, καταθέτει στο αναγνωστικό κοινό τη νέα του ποιητική συλλογή: “Με ανοιχτό Μπαϊράκι”, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος. Μετά την ολοκλήρωση της “Τριλογίας της ενανθρώπισης”, που αποτελείται από τις ποιητικές συλλογές: «Οικογενειακά ή πολυπρισματικός κόσμος», «Επαγγελματικός προσανατολισμός» και «Πράξεις των Αποστόλων», ο ποιητής εξακολουθεί να συγκεράζει το εγώ με το εμείς ακολουθώντας αυτόν τον δύσκολο δρόμο, προς την απελευθέρωση κυρίως της αλήθειας, ως απαιτητό χρέος προς το μέλλον.
...Κάποτε αναρωτιέμαι αν αγαπώ την ελευθερία ή το τραγούδι της/ Αν με βαραίνουν οι αλυσίδες ή η ψυχή μου που δεν με ορκίζει μάρτυρα/ Αν υπήρξα πιο αυτεξούσιος από τώρα που με έχουν περίκλειστο/ Αν ζύγιασα κι άλλοτε τα φτερά μου πάνω από τέτοια προτροπή/ Όταν υπερασπίζομαι το κλαδί που κελαηδάει ο κότσυφας/ Μελωδικό κλεφτόπουλο της πρώτης πρωινής και της εσπέρας/ Ελάχιστα πριν αρχίσουν τα τύμπανα και ακριβώς/ Όταν σωπάσει το κανόνι. (Με ανοιχτό μπαϊράκι, Ιωάννης Πανουτσόπουλος).
Επιμέλεια συνέντευξης για το ΣημειΩματάριο: Άννα Ρω
Η νέα ποιητική σας κατάθεση τιτλοφορείται: «Με ανοιχτό Μπαϊράκι». Τι σηματοδοτεί αυτός ο τίτλος;
Αν με αυτόν τον τίτλο έγινα έστω και συμβολικά μπαϊρακτάρης το οφείλω στον καπετάν Ζαχαριά Μπαρμπιτσιώτη. Στα 1775 οι Τούρκοι κατακρεούργησαν τον αδελφό του και εκείνος μόλις στα 17 πήρε την απόφαση και βγήκε κλέφτης. Πολύ σύντομα έγινε καπετάνιος και σχημάτισε ένα μπαϊράκι που ήταν στο πάνω μέρος κόκκινο, στο κάτω μαύρο και ενδιάμεσα λευκό. Στη μέση είχε τον σταυρό και έγραφε «ή αίμα, ή ελευθερία, ή θάνατος». Με ανοιχτό μπαϊράκι γυρνούσε στην Πελοπόννησο γράφοντας το δικό του ποίημα. Μερικές δηλαδή από τις πιο λαμπρές σελίδες της κλεφτουριάς.
Πόσο επίπονη είναι η πορεία του ποιητή, καθώς οδηγείται στα εν τω βάθει της συλλογικής μνήμης;
Όταν ήμουν παιδί ο παππούς μου, του οποίου έχω και το όνομα με πήγαινε στο Πεδίον του Άρεως και μου έδειχνε τις προτομές των αγωνιστών και μου μιλούσε για τα κατορθώματά τους. Σίγουρα δεν το έκανε για να σταδιοδρομήσω ως κλεφτόπουλο αλλά ήταν ο κατάλληλος χρόνος για να αγαπήσω την ιστορία. Εκείνο το παιδάκι δεν ξέχασε ούτε τα λόγια του παππού του, ούτε εκείνη την πρώτη και αιώνια συγκίνηση. Στην ποιητική συλλογή «Πράξεις των αποστόλων» έχω γράψει δυο στίχους που λένε:
«Η ιστορία είναι το κοινό μας σπίτι και αδυνατούμε να μετακομίσουμε…»
«Αν ο τροχός της ιστορίας κολλήσει στη λάσπη κανείς δεν απομένει καθαρός».
Και τι αποκομίζει, ραβδοσκοπώντας τα άνυδρα εδάφη της ιστορίας;
Επειδή τα χρόνια που έρχονται θα έχουν θυελλώδεις ανέμους είναι καλό να απλώσουμε ρίζες όσο βαθύτερα μπορούμε. Σε άλλη περίπτωση δεν γίνεται να πάμε ψηλά. Θέλω λοιπόν να σας βεβαιώσω ότι όχι μόνο δεν βρήκα άνυδρα εδάφη αλλά βρήκα και πολύ δροσιστικές πηγές.
«Υπόσχεση βροχής νοτίζει την βιαστική σπορά και ησυχάζει
Η ελάχιστη ρίζα κατεβαίνει στη γη και ξεδιψάει
Κελαρυστό ρυάκι συνομολογεί τον ενθουσιασμό του και ρέει
Ο λογαριασμός της ύδρευσης πληρωμένος
Οι ρυτίδες του δέντρου συνοψίζουν τα απομνημονεύματά του
Τα φυλλομετρώ υπό σκιάν και τα παραθέτω κατ’
ολοκληρίαν».
Στρεφόμενος ο ποιητής στον πυρήνα του κόσμου, πυροδοτεί την έναρξη μιας εναγώνιας γέννησης ενός νέου ποιητικού κύκλου;
Ο αναγνώστης που επιλέγει μια ποιητική συλλογή επιθυμεί να φτάσει στο όποιο βάθος των αξιών και των πραγμάτων. Επί αιώνες αυτό ήταν μια κοινωνική λειτουργία. Τα κατορθώματα των ηρώων του Ομήρου δεν τα απολάμβανε κάποιος κλεισμένος στον ιδιωτικό του χώρο. Άκουγε τον ραψωδό να υμνεί την ορμή του Αχιλλέα ή την ευστροφία του Οδυσσέα και σε αυτόν τον ποιητικό κύκλο ήθελε να προσθέσει και αυτός το όνομά του. Είναι σημαντικό ότι η Ελληνική ποιητική παράδοση διαρκεί αδιάσπαστη τόσους αιώνες. Σε αυτόν τον τόπο άλλωστε δεν μας έλειψαν οι οδύνες του τοκετού, ούτε το κλάμα της καινούργιας ζωής, ούτε η προσδοκία της καινούργιας ελπίδας.
Ο ποιητής πιέζεται από το αναπόφευκτο να υπογράψει μια
νεκρολογία/ Κάποτε κόβεται η κλωστή του ποιητικού λόγου
και φανερώνεται το μπάλωμα/ Το πεπρωμένο απόψε δεν
έκλεισε μάτι
Ένα βαρύ αίτημα διατρέχει κάθε φορά τους στίχους σας και διεκδικεί μεγάλο μερίδιο στην ποιητική σας ιδιοσυγκρασία. Αν συμφωνείτε, πώς θα το περιγράφατε;
Ιστορία δεν είναι μόνο το Χάνι της Γραβιάς. Ιστορία είναι και αυτό που ζούμε σήμερα. Στα χρόνια της επανάστασης και ενώ ο Ιμπραήμ κατέστρεφε την Πελοπόννησο σκοτώθηκαν πολλά παλληκάρια για τα μάτια της όμορφης Σοφίας Ρέντη. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και αύριο. Η διαφορά είναι ότι τότε η τρέλα συγκατοικούσε με τον ηρωισμό. Πιθανόν πολύ σύντομα να διαπιστώσουμε ότι κρατάμε από αυτό το σόι και από αυτή τη γενιά. Μέχρι τότε αυτό που μπορώ να κάνω είναι να γράφω με λέξεις που μου υπαγορεύει η ψυχή μου. Να γράφω δηλαδή στιχάκια που λένε:
«Λαμβάνω από την αιωνιότητα την άδεια να προσκυνήσω
Κουζουλάδες και κατορθώματα των προγόνων μου…»
«Τα μικρά συμφέροντα κάθονται στον λαιμό σαν
ψαροκόκαλο.
Για κάτι ελάχιστο πνίγεται και μειώνεται η αξιοπρέπεια…»
Ο κόσμος του ποιητή συνίσταται…:
Με κατατρέχουν αυτά που κατατρέχουν όλο τον κόσμο. Αν υπάρχει κάτι επιπλέον αυτό είναι οι λέξεις που σφυρίζουν στα αυτιά μου σαν μέλισσες και η επιθυμία μου να γευτώ τη γύρη της ζωής εξυμνώντας και το άνθος που μου την προσφέρει. «Πρηνής αποφεύγω την έπαρση και οχυρός την αλαζονεία/Ολίγον κατ’ ολίγον λαφυραγωγώ το ανέφικτο».
Με ποιο σημείο στίξης θα ταυτίζατε ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά σας;
Αγαπώ το θαυμαστικό και θα ήθελα να το βάζω πιο συχνά. Αυτή η ανάγκη μου χαρίζει και μερικές στροφές που νιώθω ότι το περιέχουν ακόμα και όταν αυτό απουσιάζει.
«Στα χείλη των Ελλήνων διαβάζω το κεφάλαιο της Γενέσεως
Ότι γυμνοί κάποτε και ανυπόδητοι κατά περίσταση αλλά δεν
αισχύνοντο
Γιατί ουρανός καταγάλανος και μακρόθυμος
Από άκρη σε άκρη φτερουγίζουν οι χελιδόνες και με θωρούν
Αγρίμι που φτιάνω λινό χιτώνα και περιζώνομαι…»
Μια φράση σε ένα γράμμα προς έναν νέο ποιητή θα επεσήμανε πώς…;
«Η ιστορία ως φωτοβολίδα εκρήγνυται στο βαθύ σκοτάδι της ύπαρξης…»
Και μια φράση προς έναν αγαπημένο ποιητή;
«Από τη θερμοκοιτίδα της αιωνιότητας προδικάζω αναπόφευκτη την ευτυχία…»
Ο Ιωάννης Πανουτσόπουλος γεννήθηκε στην πόλη που υπερασπίστηκε ο Αισχύλος και έκανε τα πρώτα του βήματα στην οδό Ισμήνης, πλησίον της οδού Αντιγόνης και πάντα επί Κολωνώ. Εργάζεται από τότε που θυμάται τον εαυτό του εμπεδώνοντας τους κανόνες της κοινωνικής εξέλιξης και τους νόμους της κοινωνικής επιβολής, Περπάτησε σε χωματόδρομους και διαδήλωσε στην ολισθηρή άσφαλτο της μεταπολίτευσης. Ξεκίνησε να γράφει αρκετά νωρίς γιατί δεν γινόταν αλλιώς και άρχισε να δημοσιεύει από το 2010 γιατί δεν μπορούσε να το καθυστερήσει άλλο. Το 2010 κυκλοφόρησε το παιδικό βιβλίο με τίτλο «Τη νύχτα που ξυπνούσε η Αγνωστούπολη» από τις εκδόσεις ΤΑΞΙΔΕΥΤΗΣ με εικονογράφηση της Μαρίας Ρήγα Πανουτσοπούλου. Tο 2012 την ποιητική συλλογή «Η Ωραία Κοιμωμένη / δύο μονόλογοι σε ένα όνειρο» από τις εκδόσεις ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ Εξαντλημένο από το 2015. Το 2015 το δοκίμιο «Γιώργος Μαρκόπουλος, ο σκοτεινός Αλφειός της ελληνικής ποίησης» από τις εκδόσεις ΕΚΑΤΗ. Το 2017 το βιβλίο «Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε / ποιητική αντιστοίχιση των Χαιρετισμών στη νεοελληνική γλώσσα» από τις εκδόσεις ΤΟΠΟΣ με τις οποίες έκτοτε συνεργάζεται ανελλιπώς. Το 2018 την ποιητική συλλογή με τίτλο «Επαγγελματικός Προσανατολισμός» Το 2020 την ποιητική συλλογή «Οικογενειακά ή πολυπρισματικός κόσμος». Το 2022 την ποιητική συλλογή «Πράξεις των αποστόλων».
Στίχους του έχουν μελοποιήσει και ερμηνεύσει ο Γιώργος Αρσενίδης, ο Κώστας Βασιλιάγκος, η Φωτεινή Βελεσιώτου, η Μαίρη Έσπερ, η Καλιόπη Βέττα, ο Τάσος Γκρους, ο Γιώργος Καζαντζής, ο Βαγγέλης Κονιτόπουλος, ο Νότης Μαυρουδής, ο Παναγιώτης Μάργαρης, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Αντώνης Μιτζέλος, ο Τάκης Μπίνης, ο Γιώργος Νταλάρας, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, ο Ορφέας Περίδης, ο Γιάννης Σμοϊλης, η Παιδική χορωδία του Δημήτρη Τυπάλδου, κ.ά.
Το 1993 βραβεύτηκε από την ΑΕΠΙ και το 2012 από την Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του ιδρύματος Ωνάση για τους στίχους των τραγουδιών του. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.
Από το 1996 διατηρεί επί της οδού Ιπποκράτους το παλαιοβιβλιοπωλείο Ίστωρ και παιδιόθεν την έγνοια και το πάθος για όσα αναιρεί ο χρόνος και όσα ανασταίνει η αγάπη μας.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ: Ιωάννης Πανουτσόπουλος
