Η Μαρία Κούλη είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Έχει σπουδάσει οικονομικά και στο παρελθόν εργάστηκε ως τραπεζικός. Έχει μεταφράσει από τα γαλλικά την αλληλογραφία Αβέρωφ – Τοσίτσα, Ευάγγελος Αβέρωφ: Επιστολές προς τον Μιχαήλ Τοσίτσα, 1938-1948 (εκδόσεις Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων 2022). Έχει γράψει πέντε ποιητικές συλλογές, ένα μυθιστόρημα και ένα πεζογράφημα.
Στο ακρωτήρι
«Αν αλλάζαμε κουρτίνες…», Μαρία Κούλη, Εκδόσεις Βακχικόν,2025
ενός φιλιού·
μπροστά εσύ,
άγνωρο πέλαγος
πίσω, τελειώνει ο κόσμος.
Αν αφεθώ
στα κύματά σου…
Πνίγει η αγάπη;
Αν τα βασικότερα χαρακτηριστικά σας ταυτίζονταν με κάποιο σημείο στίξης, αυτό θα ήταν;
Χωρίς δεύτερη σκέψη, τα αποσιωπητικά. Για μένα σημαίνουν: χώρος σιωπής, περισυλλογής· χώρος εσωτερικής αναζήτησης. Εκεί αντλώ την έμπνευσή μου. Μέσα από τη συνάντηση με τον εσώτερο εαυτό μου· την πηγή την «αεί αναβλύζουσα» όπως λέει ο Μάρκος Αυρήλιος. Σε ό,τι αφορά τη σχέση με τον αναγνώστη, τα αποσιωπητικά στην ποίησή μου -που είναι λιτή, θα έλεγα- σημαίνουν: «Έχω και κάτι άλλο να σου πω, αλλά σε αφήνω να το ψάξεις. Σου δίνω χώρο να βάλεις τον εαυτό σου στο ποίημα. Μέσα από τους στίχους και τη σιωπή θα βρεις πρώτα εσένα, ύστερα εμένα…».
Συγγραφέας και λευκή σελίδα. Συγκρουσιακή, δημιουργική σχέση ή τι άλλο;
Η λευκή σελίδα είναι πρόκληση, θα έλεγα. Πρόκληση να τη γεμίσεις. Η Φύση, λένε, δεν αρέσκεται στα κενά, σπεύδει να τα γεμίσει, οπότε… Ο αείμνηστος Δάσκαλός μου, Ντίνος Σιδερίδης, στο πλαίσιο της αναλυτικής δουλειάς, με έβαζε να γράφω κάθε πρωί, «με την τσίμπλα στο μάτι» όπως χαρακτηριστικά έλεγε, τρεις χειρόγραφες σελίδες. Το ίδιο προτείνει και η Julia Cameron στο βιβλίο της “The miracle of morning pages”· προάγει τη δημιουργικότητα. Μέσα από τις τρεις πρωινές, χειρόγραφες σελίδες, έγινε το θαύμα! Άρχισα να γράφω μικρές και μεγαλύτερες ιστορίες, ώσπου μια μέρα χτύπησε την πόρτα μου η Αγία Ποίηση. Της άνοιξα… Και από τότε κρατώ την πόρτα μου ανοιχτή, έχοντας εμπιστοσύνη στο επερχόμενο. Ο φόβος της λευκής σελίδας είναι μύθος. Ο φόβος του φόβου, θα έλεγα. Προτείνω λοιπόν ανεπιφύλακτα το πρωινό αυτό γράψιμο –ένα ντους ψυχής- και… όλοι οι φόβοι στη γωνία…
Συνταξιδιώτες στη συγγραφική διαδρομή σας, είναι… ;
Βασικοί συνταξιδιώτες στην πορεία μου υπήρξαν ο Ρίλκε και ο Δάσκαλός μου. Στον πρώτο προστρέχω κάθε φορά που αμφισβητώ τον εαυτό μου, το γράψιμό μου. «Πρέπει να γράφω;» τον ρωτάω. Κι εκείνος απαντά σιωπηρά: «Θα πέθαινες αν δεν σε άφηναν να γράφεις;» («Γράμματα σε ένα νέο ποιητή»). Του απαντώ καταφατικά και συνεχίζω… Τον Δάσκαλό μου και τα λόγια του, τα έχω στην ψυχή μου. Τα μνημονεύω κάθε στιγμή, σαν προσευχή. Με τη βοήθειά του έμαθα να σκάβω μέσα μου μέχρι που ανακάλυψα τον αληθινό μου εαυτό και τη δημιουργικότητά μου. Μέσα από αυτή τη διαδικασία ξαναγεννήθηκα. Πώς να ξεχάσω λοιπόν;
Άλλοι συνταξιδιώτες μου υπήρξαν η Emily Dickinson, Ιάπωνες ποιητές, ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ο Rumi, ο Καβάφης, ο Ελύτης, ο Σεφέρης και τόσοι άλλοι… Όταν διαβάζω στίχους τους, η ψυχή μου βγάζει φτερά…
Ποιοι λόγοι – δρόμοι σάς οδήγησαν στο νεογέννητο έργο σας;
Τα δύσκολα για όλους μας χρόνια του κορονοϊού πέρασα μια περίοδο σιωπής. Και, ενώ θεωρώ δημιουργική τη σιωπή, ίσως η δική μου κράτησε πολύ. Τόσο που ένιωσα ότι έχω βαλτώσει. Ενεργοποίησα λοιπόν όσα είχα μάθει στα χρόνια της εσωτερικής αναζήτησης και το θαύμα έγινε! Η ποιητική μου συλλογή «Αν αλλάζαμε κουρτίνες…» που κυκλοφόρησε πρόσφατα σηματοδοτεί για μένα καινούργια αρχή, σε ένα νέο ποιητικό και φιλόξενο «σπίτι», τις εκδόσεις Βακχικόν. Ελπίζω και εύχομαι η νέα αρχή να διαρκέσει πολύ. Κι εγώ, να σκάβω το μέσα μου και να γράφω.
Δώστε μας τα σημεία των οριζόντων του.
Η συλλογή περιέχει 46 ποιήματα –κάποια παλαιότερα, αδημοσίευτα- και άλλα καινούργια. Τα παλαιότερα σχεδόν ξαναγράφτηκαν, αφού τα προσέγγισα πάλι σαν να τα έβλεπα για πρώτη φορά. Άλλαξα εγώ στο διάβα του χρόνου, άλλαξαν και αυτά.
Μου αρέσει να είμαι παρατηρητής του εαυτού μου και των άλλων. Να αναζητώ το γιατί και το πώς στις ανθρώπινες σχέσεις, σε θέματα όπως: το γνώθι σ’αυτόν, οι φόβοι, τα συνήθη πρότυπα, οι φθορές του χρόνου, η αλλαγή –όχι η εξωτερική, αλλά η βαθιά, μέσα μας- η μοναξιά… Όλα αυτά αναδύονται στους στίχους της συλλογής. Μου αρέσει να «συνομιλώ» με τον αναγνώστη. Συχνά λοιπόν το ποίημα τελειώνει με μια ερώτησης (προς τον αναγνώστη αλλά και τον ίδιο μου τον εαυτό), όπως, για παράδειγμα: «..Τολμάς;» «…Θα αναπνέω;/θα ζω;» «…ένας έρωτας, βρε παιδιά/μπας και σωθούμε/από τι;» «…Τι λες, του ξεφεύγουμε;» «…Έρωτας;/Ανάγκη;».
Επιτρέψτε μου να παραθέσω ένα ποίημα της συλλογής
«Φάρσα τέλος!
ίδιο έργο, ίδια λόγια,
ηθοποιοί αδιάφοροι,
έξοδος κινδύνου
ζωγραφισμένη στον τοίχο.
Όμως, πέρασε να με δεις
Άσε στην άκρη τα δήθεν,
έλα…
Φάρσα τέλος, το ξαναλέω·
αρκεί να το πιστέψουμε».
Ως πρώτος αναγνώστης του βιβλίου σας θα λέγατε γι` αυτό ότι…;
Αν μη τι άλλο ότι είναι γνήσιο. Είμαι εγώ η ίδια σε κάθε στίχο, σε κάθε σημείο στίξης του βιβλίου. Βγάζω τα ρούχα-ασπίδες από πάνω μου, μένω «γυμνή», ευάλωτη μπρος στον αναγνώστη. Πλέω στο ίδιο πέλαγος μαζί του, μοιραζόμαστε τις ίδιες δυσκολίες, τους ίδιους φόβους, παρόμοιες αμφιβολίες. Στόχος μου: να συγκινηθούμε μαζί, να νιώσουμε ο ένας τον άλλον ψυχή με ψυχή. Έχω την αίσθηση πως τα καταφέρνω. Φυσικά, δεν παύω να με αμφισβητώ και να με κρίνω ανελέητα κάθε στιγμή. Μέσα στη διαδικασία είναι και αυτό.
Αν διατυπώνατε μια μοναδική ερώτηση σε συγγραφέα της επιλογής σας αυτή θα ήταν…;
Ο Ρίλκε σε κάποιους στίχους του λέει: «…γυρίζω γύρω από το Θεό, αιώνες αιώνων/ να ‘μαι γεράκι ή θύελλα;/ή τάχα ένα τραγούδι είμαι μεγάλο;» Θα ήθελα να τον ρωτήσω: Τον βρήκες ποτέ; Σου μίλησε; Κι εγώ Τον ψάχνω… Όταν είμαι μόνη, νιώθω αμυδρά την παρουσία Του. Στην κουρτίνα που αναδεύεται αναίτια. Στο επίμονο βλέμμα της γάτας πάνω από τον ώμο μου. Ή ακόμα, στη φευγαλέα πνοή που αγγίζει το μάγουλό μου κάθε φορά που κλαίω. Τώρα πια δεν φοβάμαι, δεν Τον φοβάμαι. Συγκίνηση και δέος με καταλαμβάνει όταν νιώθω πως μπορεί να είναι τόσο κοντά… Και η απόσταση ανάμεσά μας, μια δρασκελιά ταξίδι… Ναι ή όχι;
Και αν δίνατε έναν τίτλο ως δείκτη του παρόντος κόσμου;
«Αν αλλάζαμε…»
Όχι κουρτίνες, όπως στον τίτλο της ποιητικής συλλογής. Εμάς τους ίδιους, αν αλλάζαμε… Μαζί μας ίσως να άλλαζε και ο κόσμος. Να γινόταν πιο πνευματικός. Λιγότερο προσανατολισμένος στα υλικά αγαθά και το χρήμα. Εστιασμένος στον Άνθρωπο.
