Η αυτοκτονία στην εφηβεία είναι δυστυχώς ένα διεθνές φαινόμενο και κατέχει υψηλή θέση ανάμεσα στις αιτίες θανάτου των νέων ανθρώπων. Ειδικότερα σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας η αυτοκτονία ήταν η τέταρτη αιτία θανάτου για τις ηλικίες από 15 έως 19 ετών για το έτος 2021. Η εφηβεία ως ηλικία χαρακτηρίζεται από πολλές αλλαγές τόσο σωματικές όσο και ορμονικές, αλλαγές στις οποίες οι νέοι έχουν να ανταπεξέλθουν. Επίσης οι απαιτήσεις από το διάβασμα καθώς και οι κοινωνικές απατήσεις στις οποίες καλείται να ανταπεξέλθει ο νέος είναι παρούσες συνθέτοντας ένα εκρηκτικό μείγμα το οποίο το κάθε παιδί καλείται να διαχειριστεί. Το θέμα είναι ποιες είναι οι αιτίες που μπορούν να φέρουν ένα παιδί σε αυτήν την ηλικία να βάλει τέλος στην ζωή του. Ένα τέτοιο γεγονός δεν είναι εύκολα αποδεκτό από τον κοινό νου, όμως η ψυχολογία μπορεί να δώσει μερικές απαντήσεις και να ρίξει φως σε μερικές από τις κύριες αιτίες που μπορεί να οδηγήσουν έναν νέο άνθρωπο σε αυτήν την απόφαση.
Λόγοι για τους οποίους οι έφηβοι επιλέγουν να αυτοκτονήσουν.
Πρώτα από όλα, αξίζει να αναφερθεί το οικογενειακό περιβάλλον ως αιτία που μπορεί να οδηγήσει έναν νέο άνθρωπο στο να βάλει τέλος στην ζωή του. Τουλάχιστον στο 50% των υποθέσεων αυτοκτονίας εμπλέκεται το οικογενειακό περιβάλλον σύμφωνα με έρευνες. Το οικογενειακό περιβάλλον σε αυτές τις περιπτώσεις όχι μόνο δεν στηρίζει τον νέο αλλά του προσθέτει ακόμα παραπάνω πίεση από ότι ο/η ίδιος/-α αισθάνεται. Συγκεκριμένα σε οικογενειακά περιβάλλοντα όπου υπάρχει έλλειψη επικοινωνίας και σύνδεσης μεταξύ των μελών, σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει βία (σε όλες τις μορφές της) αλλά και σε οικογενειακά περιβάλλοντα όπου οι οικονομικές δυνατότητες είναι περιορισμένες, η πιθανότητα αυτοκτονίας των νέων ατόμων είναι αυξημένη.
Βεβαίως η κληρονομικότητα γονιδίων που ευθύνονται για διάφορες ψυχικές διαταραχές μέσα σε μια οικογένεια μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην εφηβική αυτοκτονία. Διότι αυτά τα γονίδια μπορεί να εκφράζονται στο νεαρό άτομο με αποτέλεσμα να εκδηλώνεται η εκάστοτε διαταραχή προσωπικότητας. Για παράδειγμα σε οικογένειές στις οποίες υπάρχει ιστορικό κατάθλιψης οι γονείς θα πρέπει να βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση, διότι το παιδί τους όσο και αν προσπαθεί να κρύψει την συναισθηματική του κατάσταση, θα έχει μερικές χαρακτηριστικές συμπεριφορές, όπως η κατατονία τα οποία θα πρέπει να θορυβήσουν τους γονείς, ώστε να συζητήσουν με το νεαρό άτομο τι το προβληματίζει.
Ακόμα οι διαπροσωπικές σχέσεις, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω έχουν σπουδαίο ρόλο στην ζωή του εφήβου. Σε περιπτώσεις όπως η απόρριψη από τις ομάδες συνομήλικων στο σχολείο, η απόρριψη από έναν/μια υποψήφια ερωτικό/-ή σύντροφο, η βίαιη συμπεριφορά συμμαθητών ή και άλλων παιδιών στο σχολείο και ο διαδικτυακός εκφοβισμός μπορεί να προκαλέσουν την εφηβική αυτοκτονία.
Τέλος άλλος ένας παράγοντας που έχει επιδραστικό ρόλο στις εφηβικές αυτοκτονίες είναι η μίμηση. Σύμφωνα με έρευνες έφηβοι προβαίνουν στην πράξη της αυτοκτονίας «αντιγράφοντας» ουσιαστικά είτε κάποιο διάσημο πρόσωπο που αποτελούσε είδωλο για τον/τη έφηβο/-η, είτε την πράξη κάποιου γνωστού ή φίλου που αυτοκτόνησε.
Θεραπευτικές προσεγγίσεις για τους έφηβους.
Όσο σοβαρό και αν είναι το θέμα της αυτοκτονίας διαθέτει και αυτό ένα εύρος θεραπειών που μπορούν να βοηθήσουν τον έφηβο αλλά και την οικογένεια του. Πρώτα από όλα εφόσον οι αυτοκτονικές τάσεις του εφήβου οφείλονται σε κάποια ψυχιατρική διαταραχή όπως η κατάθλιψη και η διπολική διαταραχή προσωπικότητας καλό θα είναι η επικοινωνία αλλά και η παρακολούθηση από κάποιον ειδικευμένο ψυχίατρο. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις χορηγούνται αντικαταθλιπτικά φάρμακα σε συνδυασμό με εξειδικευμένη ψυχοθεραπεία.
Βεβαίως η εφαρμογή ψυχοθεραπείας έχει κυρίαρχο ρόλο στην θεραπεία είτε αυτοκτονικών τάσεων που προέρχονται από κάποια ψυχιατρική πάθηση, είτε στην θεραπεία αυτοκτονικών τάσεων που έχουν προκύψει από ψυχικά τραύματα στην ζωή του εφήβου. Συγκεκριμένα , γίνονται πρώτα συναντήσεις με τον/την έφηβο/-η και έπειτα ομαδική ψυχοθεραπεία με τον/την έφηβο/-η αλλά και την οικογένεια του/της ώστε να εντοπιστεί καλύτερα το τραυματικό γεγονός που μπορεί να οδήγησε σε αυτοκτονικές συμπεριφορές. Ακόμα μια θεραπευτική μέθοδος που χρησιμοποιείτε είναι ο συνδυασμός διαλεκτικής θεραπείας και γνωσιοσυμπεριφορικής θεραπείας. Σε αυτή τη μέθοδο δίνεται έμφαση στην αυτοαποδοχή και στο πως ο άνθρωπος εσωτερικεύει και επεξεργάζεται τα διάφορα γεγονότα στην ζωή του. Τα επιθυμητά αποτελέσματα αυτής της θεραπευτικής μεθόδου είναι η απόκτηση καλύτερης εσωτερικής ισορροπίας αλλά και η υιοθέτηση συμπεριφορών αντιμετώπισης των δύσκολων καταστάσεων που μπορεί να προκύπτουν στην καθημερινή ζωή.
Τηλεφωνικές γραμμές υποστήριξης παιδιών και εφήβων.
Α) Εθνική Γραμμή Παιδικής Προστασίας (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης – Ε.Κ.Κ.Α) 1107
Β) Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS (Το Χαμόγελο του Παιδιού) 1056
Γ) Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών (Το Χαμόγελο του Παιδιού) 116111
Δ) Γραμμή Μαζί για το Παιδί 11525
Ε) Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη 1034
Βιβλιογραφικές Αναφορές:
Geng, C. (2022). Intensive outpatient therapy: What it is, programs, and more. Medicalnewstoday.com. Retrieved 10 June 2022, from https://www.medicalnewstoday.com/articles/intensive-outpatient-therapy#:~:text=Intensive%20outpatient%20therapy%20(IOT)%20is,round%2Dthe%2Dclock%20supervision.
Ha, J., & Yang, H. (2021). The Werther effect of celebrity suicides: Evidence from South Korea. PLOS ONE, 16(4), e0249896. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0249896
Rosenbaum Asarnow, J. (2018). Child and Adolescent Suicide and Self Harm: Treatment and Prevention. Psychiatric Times. Retrieved 10 June 2022, from https://www.psychiatrictimes.com/view/child-and-adolescent-suicide-and-self-harm-treatment-and-prevention.
Suicide. World Health Organization. (2021). Retrieved 10 June 2022, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide.
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΒΟΗΘΕΙΑΣ – Pylos. Pylos. (2021). Retrieved 10 June 2022, from https://pylos-nestor.gr/tilefonikes-grammes-psychologikis-ypostirixis-kai-voitheias/.
Çelik, M., Kalenderoğlu, A., Almiş, H., & Turgut, M. (2016). Copycat Suicides Without an Intention to Die After Watching TV Programs: Two Cases at Five Years of Age. Noro psikiyatri arsivi, 53(1), 83–84. https://doi.org/10.5152/npa.2015.9988
Πηγές εικόνων:
https://wallpapersafari.com/w/QkAwIh
https://wallpapersafari.com/w/5V6i0s
