Απογραφή
Στο λόφο όπου στεκόταν η Τροία
ξεθάφτηκαν επτά πόλεις.
Επτά πόλεις. Έξι παραπάνω
απ’ όσο χρειάζεται για ένα έπος.
Τι να τις κάνουμε; Τι;
Σκάνε οι εξάμετροι,
μη μυθοπλασμένο τούβλο ξεμυτίζει απ’ τις σχισμές,
μες στη σιωπή του βουβού έργου προβάλλουν γκρεμισμένοι τοίχοι,
απανθρακωμένοι δοκοί, σκισμένες καδένες,
κανάτες πιωμένες μέχρι τον άσπρο πάτο,
φυλαχτά γονιμότητας, κουκούτσια οπωρώνων
και κρανία απτά σαν το αυριανό φεγγάρι.
Μας αυξάνεται το απόθεμα της αρχαιότητας,
δημιουργείται μέσα της συνωστισμός,
σπρώχνονται στην Ιστορία οι καταληψίες,
οι ορδές βορά των ξιφών,
οι πίσω όψεις του ηρωικού Έκτορα, ισάξιες της γενναιότητας του,
τα χιλιάδες και χιλιάδες μεμονωμένα πρόσωπα,
και το καθένα πρώτο και τελευταίο στον χρόνο,
και στο καθένα δύο αμίμητα μάτια.
Τόσο εύκολα μας ήταν χωρίς τη γνώση όλων αυτών,
τόσο τρυφερά, τόσο απλόχωρα.
Τι να τους κάνουμε; Τι να τους δώσουμε;
Κάποιον αραιοκατοικημένο μέχρι στιγμής αιώνα;
Λίγη αναγνώριση και τη χρυσοχοΐα τους;
Αφού είναι πλέον αργά για την τελική κρίση.
Εμείς, τρία δισεκατομμύρια δικαστές,
έχουμε τις δικές μας υποθέσεις,
τον δικό μας άναρθρο όχλο,
σιδηροδρομικούς σταθμούς, κερκίδες, πορείες,
αθρόους ξένους τόπους με οδούς, ορόφους, τοίχους.
Άπαξ διά παντός προσπερνάμε ο ένας τον άλλον στα πολυκαταστήματα αγοράζοντας μια καινούργια κανάτα.
Ο Όμηρος εργάζεται στη στατιστική υπηρεσία.
Κανείς δεν ξέρει με τι ασχολείται σπίτι του.1
Η Βισουάβα Σιμπόρσκα (Wislawa Szymborska) γεννήθηκε το 1923 στο Κούρνικ της Πολωνίας (περιοχή της επαρχίας Πόζναν) κι από εκεί μετακινήθηκε στα οκτώ της χρόνια στην Κρακοβία, τόπο μόνιμης διαμονής της έκτοτε, ως το θάνατό της, την 1η Φεβρουαρίου του 2012, σε ηλικία 88 ετών. Σπούδασε φιλολογία και κοινωνιολογία στο φημισμένο πανεπιστήμιο της πόλης και εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην ποίηση το 1945. Μέχρι το 1996, που της απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, είχε εκδώσει μόλις εννέα ποιητικές συλλογές και τέσσερα βιβλία με δοκίμια, ενώ μετέφρασε έμμετρη γαλλική ποίηση και για ένα διάστημα (1967-1972) σχολίαζε τακτικά άσημους μάλλον ξένους και Πολωνούς λογοτέχνες. Τιμήθηκε με το Φιλολογικό Βραβείο της Κρακοβίας (1995), το Πολωνικό Κρατικό Βραβείο για την Τέχνη (1963), το Βραβείο Γκαίτε (1991) και το Βραβείο Χέρντερ (1995) και υπήρξε διδάκτορας της Τέχνης, τιμής ένεκεν, στο Πανεπιστήμιο του Πόζναν. Ανήκει μαζί με τους Ζμπίγκνιεβ Χέρμπερτ και Ταντέους Ρουζέβιτς στην κορυφή της πυραμίδας των μεταπολεμικών εκπροσώπων της λεγόμενης “Πολωνικής σχολής της ποίησης”, παρότι η αναγνώρισή της στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στον αγγλοσαξονικό χώρο έγινε πολύ αργότερα απ’ αυτούς.
Η Σιμπόρσκα από νωρίς διαγράφει το ποιητικό της κλίμα, γράφοντας ότι “δανείζεται λέξεις που βαραίνουν από πάθος και μετά προσπαθεί να τις κάνει να δείχνουν ελαφρές”. Η κλασικότροπη κομψότητα στον χειρισμό και την ανάπτυξη του ποιητικού της υλικού συνδυάζεται με μιαν ανάλαφρη προσέγγιση των πραγμάτων και έναν απατηλά εύθυμο σκεπτικισμό, όπου υφέρπει η επώδυνη συνείδηση της ανθρώπινης συνθήκης και περιπέτειας στον κόσμο, αλλά και η ζωντανή, εις πείσμα της θνητής μας μοίρας και της ιστορίας (όπου επαναλαμβάνεται συνήθως η τραγωδία), ελπίδα. Γιατί, για τη Σιμπόρσκα, ο κόσμος, παρά την ανασφάλεια, τον φόβο και το μίσος που εκτρέφει και καλλιεργεί η ανθρώπινη φύση μας, δεν παύει να προκαλεί και να εκπλήσσει, κι η φύση μαζί με την τέχνη παραμένουν πάντοτε οι καλύτεροι μεσίτες γι’ αυτό το όραμα (όπως κατέληξε στην εκδήλωση για την απονομή του Νόμπελ: “Οι ποιητές, φαίνεται, θα έχουν πάντοτε πολλή δουλειά”).
Κάποια από τα ποιήματα της Σιμπόρσκα, γραμμένα σε ανύποπτο χρόνο, αποκτούν μια δραματική επικαιρότητα σήμερα που ολόκληρη η ανθρωπότητα βιώνει το άγχος της τρομοκρατίας με μοναδική ένταση, και είναι δείγματα της βαθιάς ηθικής συνείδησης και εγρήγορσης που διατρέχει τελικά όλο το ποιητικό της έργο.
https://simiomatario.gr/category/zoi-texni-life-art/logotexnia/me-ploigo-ena-poiima
Βισουάβα Σιμπόρσκα, #Απογραφή από τη συλλογή: «Χίλιες δυο χαρές» (1967), σσ. 93-94, στο: Η ζωή εδώ και τώρα, Μετάφραση: Μπεάτα Ζουλκιεβιτς, Εκδόσεις Καστανιώτη 2021
