Η απογραφή του μύθου, η ανάσα του σώματος: Σημειώσεις για τη συλλογή stanza της Μαρίας Καντ, (εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2021).
Στην πρώτη της ποιητική συλλογή με τον τίτλο stanza η Μαρία Καντ (Καντωνίδου) εγγράφεται ευθύς εξαρχής σε μια παράδοση τολμηρής, αποδομητικής γραφής, όπου η μνήμη, το φύλο, το σώμα, ο μύθος και η γλώσσα αναμετριούνται με επίμονη οξύτητα. Η υποδοχή από το αναγνωστικό κοινό η οποία εξακολουθεί να είναι θερμή,
αποκαλύπτει μια ώριμη ποιητική φωνή που συγχωνεύει λυρισμό, θεατρικότητα, ειρωνεία και κοινωνική συνείδηση. Η υποδοχή από το αναγνωστικό κοινό η οποία εξακολουθεί να είναι θερμή, αποκαλύπτει μια ώριμη ποιητική φωνή που συγχωνεύει λυρισμό, θεατρικότητα, ειρωνεία και κοινωνική συνείδηση.
Η φωνή της Καντ κινείται με άνεση ανάμεσα στο υπαρξιακό και το σκηνικό, ανάμεσα στον αυτοσαρκασμό και το δράμα. Το ποίημα «ωστόσο ένας ΜΥΘΟΣ σε οίστρο» συνοψίζει αυτή την αισθητική: ένας «ΜΥΘΟΣ» περιδιαβαίνει την Ερμού, γλιστρώντας ανάμεσα στην πόλη και στον συμβολισμό, «ολίγον αυτάρκης, ολίγον αυτόχειρ, ολίγον γυάλινος»· μεταφορές διαυγείς και απορρυθμισμένες, που δεν επιδιώκουν να καθησυχάσουν, αλλά να εγείρουν. Στη γραφή της, ο θρυμματισμένος αστικός χώρος γίνεται σκηνικό μιας προσεκτικά χορογραφημένης αποσταθεροποίησης: «πού είναι οι σκάλες; ερωτά, πού η αχερουσία, μήπως να ρίξω ένα ζεϊμπέκικο εδώ και αλλού και άλλοθι που;».
Το σώμα, η πιο επίμονη σκηνή της ποίησης, εμφανίζεται ως όριο και εργαλείο, ως τόπος επίδοσης και επίκλησης. Στο «(υπ)ακούει το σώμα», ακούμε «κρότους, άχνες και βήματα» που εκπορεύονται από φαντάσματα: από «στενό νερό», από έναν «υπερήλικα γκιώνη», από μια «ξυπόλητη κόρη» — εικόνες που στοιχειώνουν την αφήγηση με όρους απουσίας και σωματικής μνήμης. Το σώμα δεν είναι μόνο θέμα· είναι και δομή. Όπως και η συλλογή, που χτίζεται ως ένα σύνολο από δωμάτια-στιγμές, μικρά θεατρικά tableau με υλικά καθημερινά και ιερά.
Η Καντ δεν διστάζει να ενσωματώσει στην ποίηση θεατρικότητα και προφορικότητα. Το μακροσκελές, συγκλονιστικό ποίημα «με λένε Μήδεια Τάδε και» υιοθετεί μια φωνή τραγωδού και εγκλείστου ταυτόχρονα, μια εξομολόγηση που εκκινεί από το προσωπικό τραύμα και εκρήγνυται σε συλλογική ενοχή: «τόσο αφημένη, τόσο δοσμένη, τόσο πολύ στους τραγωδούς μελετημένη». Εδώ, το θηλυκό υποκείμενο δεν μιλά απλώς – παίζει, μαρτυρεί, αυτοκαταλύεται. Η μητέρα και η παιδοκτόνος, η χορεύτρια και η αυτόχειρ, η τραγωδός και η καταδικασμένη συγκλίνουν στην ίδια φωνή.
Η ποιητική της Καντ είναι εγγενώς πολυτροπική: προσεγγίζει τη φόρμα με ελευθερία, συνδυάζει αφήγηση με λυρισμό, ελλειπτικότητα με χιούμορ. Το ποίημα «paso doble» είναι μια χορογραφία ερωτικής σύγκρουσης: ένα σιδερωμένο κόκκινο φουστάνι γίνεται το πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στο σώμα και στη μνήμη του· μια ανάγνωση όπου το σίδερο και το ταφτάς λειτουργούν ως φορείς συμβόλων και επιθυμιών. Η γλώσσα της είναι συχνά ελλειπτική, με διακειμενικές αιχμές και ειρωνική κλίση, χωρίς να υπονομεύει το συγκινησιακό φορτίο: «Το τίποτε δεν είναι κενό. Το τίποτε είναι τίποτε» («το τίποτε είναι τίποτε»).
Μια ιδιαιτερότητα της συλλογής είναι και η ενασχόλησή της με τον αστικό χώρο ως σώμα μνήμης και επιθυμίας: η οδός Μαυρομιχάλη, η Ερμού, η Επταχάλκου — τοπώνυμα μεταμορφωμένα σε σκηνές επιθυμίας, αναστοχασμού ή μοναξιάς. Στο ποίημα «στην Επταχάλκου», η ερωτική πράξη συγκατοικεί με την ειρωνεία της επιγραφής «Διατηρείτε τον βράχο καθαρό»· η σύγχρονη Αθήνα παρεισφρέει στην ποίηση ως μεταφορά και ως εμπειρία.
Η τελική ενότητα «Ιστορίες του Δ.Χ.» αποδίδει στιγμές ενός οιονεί alter ego· ένας «συλλέκτης κυμάτων» που αρχειοθετεί εσωτερικότητα και ημερολογιακή απώλεια. Εδώ το ποιητικό υποκείμενο γίνεται συνειδητά εμμονικό, εσωστρεφές, σχεδόν τελετουργικό, πλάθοντας έναν δευτερεύοντα χρόνο, όπου το «7ο κύμα έκλαψε» και «η ερημιά πυκνώνει που τα κύματα πνίγει».
Η Μαρία Καντ, ήδη με την πρώτη της συλλογή, δείχνει συγγραφική ωριμότητα, καλλιτεχνική αυτοσυνείδηση και έντονη διακειμενικότητα. Ο διάλογος με την ελληνική τραγωδία, η προσχώρηση στη γυναικεία γραφή, η σχέση με την καθημερινότητα και τη σωματικότητα, όλα συντελούν σε μια γραφή που αρνείται να είναι διακοσμητική ή απλώς αισθητικοποιημένη. Αντίθετα, επιμένει στην απογραφή, στην ενσωμάτωση του τραύματος και στη θεατρικότητα της μνήμης. Το stanza είναι ένα ποιητικό δωμάτιο σε παλμική κίνηση: διεγείρει, μαγνητίζει, συγκλονίζει ενώ ταυτόχρονα αφουγκράζεται.
Βεβαίως! Ακολουθεί μια πρόσθετη παράγραφος για να ενταχθεί στη βιβλιοκρισία σου, με αναφορά στις φωτογραφίες που συνοδεύουν ορισμένα ποιήματα στη συλλογή stanza της Μαρίας Καντ:
Αξιοσημείωτη είναι επίσης η παρουσία φωτογραφιών που συνοδεύουν κάποια από τα ποιήματα — όχι ως απλό αισθητικό συμπλήρωμα, αλλά ως ενεργός συνομιλητής του λόγου. Οι εικόνες, λιτές και ασπρόμαυρες, διατηρούν μιαν εσκεμμένη απόσταση από την περιγραφικότητα, λειτουργώντας περισσότερο ως σημεία σιωπής ή ως ενδιάμεσοι χώροι ενδοσκόπησης. Δεν εικονογραφούν το ποίημα· μάλλον το αντανακλούν. Έτσι, προτείνουν ένα επιπλέον επίπεδο ανάγνωσης, όπου το οπτικό και το ποιητικό στοιχείο αλληλοτροφοδοτούνται. Η χρήση των φωτογραφιών ενισχύει την έντονα αισθητηριακή και σωματική υφή της συλλογής, δίνοντας χώρο στη σιωπή, στην παύση, στο βλέμμα. Πρόκειται για μια επιλογή που φέρνει στον νου τις φωτο-ποιητικές εκδόσεις της σύγχρονης ευρωπαϊκής ποίησης.
Η Μαρία Καντ (Καντωνίδου) γεννήθηκε στην Κύπρο, αλλά ζει στην Αθήνα. Σπούδασε Αγγλική και Ελληνική Φιλολογία/Κλασσικές Σπουδές στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου και ολοκλήρωσε τις Μεταπτυχιακές της Σπουδές στην Παιδαγωγική Επιστήμη. γαπά τη γραφή και τη φωτογραφία. Κείμενα και φωτογραφίες της έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά, ανθολογίες και συλλογικούς τόμους.
Κείμενα της έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, ιταλικά, ισπανικά, γερμανικά και ρουμάνικα. Το 2022 και το 2023 διακρίθηκε στον Μεσογειακό Διαγωνισμό Ποίησης MPP 2021/2022 και MPP 2022/2023 αντίστοιχα. Έχει προσκληθεί και συμμετάσχει σε πολλά Διεθνή Φεστιβάλ Ποίησης στην Ελλάδα και Κύπρο. Η πρώτη της ποιητική συλλογή, “stanza”, εκδόσεις Gutenberg 2021, πρώτη ανατύπωση 2023, συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των Βραβείων Κοινού Public, των Λογοτεχνικών Βραβείων του Περιοδικού Αναγνώστη και των Διεθνών Βραβείων Jean Moréas. Τιμήθηκε, δε, με το Βραβείο “Γιάννη Βαρβέρη” της Εταιρείας Συγγραφέων Ελλάδας για πρωτοεμεφανιζόμενη/ο ποιήτρια/ποιητή και με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πρόσφατα, τον Μάιο του 2025, ποιήματα από τη συγκεκριμένη συλλογή της εκδόθηκαν στα ισπανικά από τον εκδοτικό οίκο Padilla Libros Editorial y Libreria στη Σεβίλλη, μετά από εισήγηση και μετάφραση του ελληνιστή Jose Antonio Moreno Jurado.
