«Καλοήθη παράσιτα», η εσωτερική διαμάχη ανάμεσα στην ύπαρξη και την ανυπαρξία
Με την εκ βαθέων αναγνωστική ματιά της Άννας Ρω
Καλοήθη παράσιτα, Κοραής Δαμάτης, Βακχικόν, Σεπτέμβριος 2025. Η περίπτωση του ολιγοσέλιδου μυθιστορήματος του Κοραή Δαμάτη Καλοήθη Παράσιτα εντάσσεται στην κατηγορία των αφηγημάτων που δεν παρηγορούν και δεν προσφέρονται για ελαφρά ανάγνωση. Αντιθέτως, η ανάγνωσή του λειτουργεί σαν κεραυνός εν αιθρία. Μετατοπίζει τον αναγνώστη από τη λανθάνουσα θέση που καταλαμβάνει στον κοινωνικό ιστό και τον επαναφέρει στο κέντρο της υπαρξιακής του ευθύνης.
Τίποτα απ’ ό,τι διαδραματίζεται στις 172 σελίδες του δεν ανήκει στη σφαίρα του φανταστικού, ακόμη και σε εκείνα τα σημεία που το σκηνικό σκιάζεται από δυστοπικές εικόνες. Ταυτόχρονα, η δράση – φαινομενικά υποτονική, χωρίς έντονες περιγραφές και επιδραστικά εξωτερικά γεγονότα– αναδεικνύει την οπτική προσέγγισης του συγγραφέα, που νοερά υποδηλώνει ότι στη λογοτεχνία η δράση δεν έχει πάντα την έννοια της ενέργειας, της σκηνικής εναλλαγής, του εμφανούς σκοπού. Στα καλοήθη παράσιτα ο Κοραής Δαμάτης εστιάζει στην εσωτερική διαμάχη των χαρακτήρων. Τοποθετώντας τους σε ασταθή μεθοριακή γραμμή ανάμεσα στην ύπαρξη και την ανυπαρξία, καλεί τον αναγνώστη να εισέλθει στα βάθη του ψυχισμού τους, εκεί όπου, αθέατος, στεγάζεται ο εσωτερικός τους κόσμος.
Η αποτύπωση των χαρακτήρων στον μυθιστορηματικό καμβά πλάθεται διττά και σε βάθος, αφήνοντας στον αναγνώστη να επιλέξει την οδό που θα ακολουθήσει για την κατανόησή τους. Έτσι μετατρέπεται σχολαστικό παρατηρητή, αν όχι συνοδοιπόρο, του οποίου η καθεμία οπτική γωνία ανάγνωσης λειτουργεί αθροιστικά στην αποκάλυψη της αλήθειας του κειμένου. Οι χαρακτήρες στέκουν τρισδιάστατοι στις σελίδες του βιβλίου, επιβεβαιώνοντας σε κάθε τους βήμα την επιδραστική δύναμη της οικογένειας στην ολοκλήρωση της οντότητάς τους.
Το ακαριαίο σοκ που αισθάνεται ο αναγνώστης είναι ότι αναγνωρίζει σε αυτό το παθογενές περιβάλλον κάποιο, έστω και ελάχιστο, γνώριμο σημείο. Κάτι που φέρει ο ίδιος εντός του ή μια μαρτυρία γεγονότος που κάποτε αντιμετώπισε και με περίσσια προσπάθεια έχει απωθήσει. Επανεξετάζει τα θέματα που η κοινωνική υποκρισία τόσο δεξιοτεχνικά αποκρύπτει και νιώθει ότι το προπατορικό αμάρτημα δεν είναι ένα μοιραίο λάθος αλλά η επιβολή της νοητικής δουλείας στα μέλη της οικογένειας.
Τα πρόσωπα στη μυθοπλαστική επικράτεια του Δαμάτη τυλιγμένα γύρω από το ίδιο αδράχτι δεινοπαθούν καθώς η αποτυχία αποστασιοποίησης από τον μπούσουλα των δεινών της ζωής τους μοιάζει αδύνατη. Τα όρια δυσδιάκριτα. Ποιος είναι το θύμα και ποιος ο θύτης. Πόσο γρήγορα εναλλάσσονται αυτοί οι ρόλοι και πώς είναι δυνατόν να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο; Πώς μπορεί κάποιος τυφλωμένος από την ανάγκη για έρωτα να μη διακρίνει το υποκείμενο του έρωτά του και να μη θέτει περιοριστικά όρια στις ορμές και τα πάθη του; Πώς νοείται ένα θύμα να συγκατοικεί με τον θύτη του μόνο και μόνο επειδή τον συνδέουν σχέσεις αίματος ή κοινωνικά προσχήματα; Και πόσο άμοιροι των ευθυνών τους είναι οι άνθρωποι όσο κι αν η τυραννία που έχουν βιώσει υπερτερεί σε ένταση από την τυραννία που επιβάλουν; Γιατί δεν έχουν τη δύναμη να αδράξουν αγάπη και με τη σειρά τους να τη μοιράσουν, αλλά δηλητηριάζουν το μυαλό τους και τους άλλους με την καταστροφική τους τάση που επικρατεί έναντι κάθε καλού;
Οι εσωτερικοί μονόλογοι –χειμαρρώδεις, απολογητικοί, εκδικητικοί, πονεμένοι ή νοσταλγικοί– είναι το δυνατότερο σημείο της αφήγησης, παρασύρουν τον αναγνώστη στα βαθιά σκοτάδια του νου τού εκάστοτε χαρακτήρα, φωτίζοντας και το πιο απόκρυφο σημείο του.
Αυτό είναι το όφελος αλλά και η οφειλή της λογοτεχνίας προς το μέλλον: Να φωτίζει, να γεννά ερωτηματικά, να διαιωνίζει το καλό και το κακό ως αυτούσια μέρη της ζωής, να τα θέτει προς εξέταση και ερμηνεία, τροφοδοτώντας με εποικοδομητικά ερεθίσματα την ανθρώπινη συνείδηση.
Αναμφισβήτητα, κατά την προσωπική γνώμη του συντάκτη, Τα καλοήθη παράσιτα, επιτέλεσαν με επιτυχία αυτόν τον σκοπό.
https://simiomatario.gr/category/istories-dromena/vivlio-book
