Θεοί και Θεατρίνοι: Παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Άννας Λυμπεροπούλου

Θεοί και Θεατρίνοι: Παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Άννας Λυμπεροπούλου

Η αποκαθήλωση ενός σαθρού κόσμου

Η Α.Λ. αξιοποιεί με δεξιοτεχνία την αφηγηματική δύναμη τής λαϊκής μετάδοσης ενός μύθου, χρησιμοποιώντας με θαυμαστή ισορροπία όλα τα βαρύνοντα στοιχεία μιας τέτοιας τεχνικής, χωρίς να εγκαταλείπει την προσωπική της ταυτότητα που την καθορίζει ως συγγραφέα, να θίγει και να επαναφέρει θέματα παλινδρομώντας στον χωροχρόνο, και να εξάπτει με αυτό τον τρόπο τη φαντασία του αναγνώστη, όχι μόνο για την τρέχουσα πλοκή αλλά και για τους κρίκους που τη συνδέουν με προηγούμενη μυθοπλασία της, ανοίγοντας διακριτικά μια νέα πόρτα, τόσο όσο χρειάζεται, για να αντιληφθεί κανείς πως οι συγκλονιστικές ιστορίες έχουν πάντα μια θέση στο μέλλον.
Σαν έφθασε ηλιόλουστη η πρώτη Κυριακή ο Αιμίλιος, με την πρόφαση της δουλειάς, έφυγε για την Αθήνα. Κι όταν, λίγους μήνες αργότερα, ο Θεόφραστος Κρικέλης* ο στενός τους συνεργάτης, απαίτησε έναν έμπιστο εκπρόσωπό τους στην Ευρώπη, ο Αιμίλιος αποφάσισε πως μόνο ίδιος θα ήταν κατάλληλος για μια τόσο υπεύθυνη θέση. (σ.272,273).

(*Κρικέλης: Σκοτεινό πρόσωπο με μυστηριώδη θέση στο προηγούμενο μυθιστόρημα της Α.Λ. «Το κορίτσι πίσω από την αυλαία». Άρα, προπομπός μιας μελλοντικής μυθιστορίας;).

Ας μπούμε όμως στην ατμόσφαιρα του μύθου

Ο εικοστός αιώνας χαράζει. Η Θεσσαλία έχει προσαρτηθεί στην ελληνική επικράτεια, χωρισμένη ανά χωριό σε τσιφλίκια. Το χωριό της ιστορίας μας λέγεται Αγιόλυκος και βρίσκεται στο απόγειο της ευημερίας του, αφού μία μυστηριώδης δύναμη έχει εξουδετερώσει τον εντεταλμένο, του πανίσχυρου τσιφλικά Δημήτριου Τυπάλδου, Λευτέρη Βώκο. Οι χωρικοί απολαμβάνουν με κάθε τρόπο την ευνοϊκή
μεταστροφή της μοίρας τους, αποδιώχνοντας από τη ζωή τους τη μιζέρια της καχυποψίας που δημιουργεί η εσωστρέφεια. Καλοδέχονται έτσι, το πλανόδιο μπουλούκι των θεατρίνων που βρήκε στον τόπο τους ένα προσωρινό καταφύγιο, προσφέροντας αξόδευτα τη μαγεία της τέχνης του. Θα ήταν βέβαια άτοπο αν αυτό το υπέροχο σελοφάν παρέμενε ατσαλάκωτο στις παλινωδίες που άρχισαν να κονταροχτυπούν την τύχη χωρικών και θεατρίνων. Το τσουνάμι ανατροπών που ακολουθεί, αναδεικνύει στον μυθιστορηματικό ιστό τα βαθιά αποτυπώματα:
της λαϊκής δεισιδαιμονίας,
Αλίμονο, κατάρα, κατάρα έπεσε στο σπίτι μας, αμαρτία μεγάλη. Το δαιμονισμένο έφαγε τα αυγά του Χριστού, Μεγάλη Πέμπτη ανήμερα.(σ.92)
του θρησκευτικού φανατισμού,
Οι μυροφόρες μαζεύτηκαν λαχανιασμένες στο ίσιωμα. Έπιασαν από μια πέτρα και έγειραν πάνω τους
αγκομαχώντας, Έλυσαν τα μαύρα μαντήλια τους, έσιαξαν με προσοχή τους κότσους. Διστακτικά σήκωσαν το βλέμμα και λοξοκοίταξαν η μία την άλλη. Συμφώνησαν βουβά, με χείλη σφραγισμένα από φόβο. Δεν ήταν να τα συζητάς αυτά τα πράγματα. Δεν ήταν να τραβάς την προσοχή του εξαποδώ. Όχι, όχι καλύτερα να σώπαιναν. Κι ό,τι τους φάνηκε πως έγινε μάλλον ποτέ δεν συνέβη. (σ.134)
των ισχυρών δεσμών μύθου – θρύλου,
«Έχεις τα δίκια σου. Δες έρχεται το φεγγάρι»
Η ιαχή του λύκου.
Δέρνεται η νύφη. Προσεύχεται ακόμα και την παρακαλεί.
Να την που μπήκε στη φωτιά. Στέκει μπροστά της.
«Δεν βρίσκω το παιδί».
«Εγώ σ` το έχασα».
«Δώσε μου να το βρω».
Στην ξεραΐλα πάνω φουντώνουνε οι φλόγες. Αέρας και κακό και ένα άνθος ολόλευκο. Δίνει στην Αρετή του λύκου τη μορφή. (σ.199)
της ιστορικής τοπογραφίας της εποχής,
Ο Αγιόλυκος, κάποτε τόπος των μεγάλων μαχητών, ήταν πια το μοναδικό χωριό που δεν συμμετείχε στις κουβέντες με τους κολίγους από τα γύρω τσιφλίκια, δεν προετοιμαζόταν, δεν μάζευε όπλα, δεν εκπαίδευε άντρες. (σ.77)
της αδιόρατης εναλλαγής μεταφυσικής-ορθολογισμού.
Ω, αγαπητή μου. Ο Κάτω Κόσμος, βλέπεις, έχει αρχαίους κι απαράβατους κανόνες. Όσο και αν αρέσει στους θνητούς να τα μπερδεύουν, ο διαχωρισμός είναι σαφής. Κάποιοι σαν και του λόγου μου, έχουνε μέσα τους τον σατανά. Και κάποιοι άλλοι… κάθονται να τους πάρει ο διάολος. (σ.10,11)

Η Α.Λ. έχει σχεδιάσει με ακρίβεια ένα ευρύ σκηνικό, το οποίο, αν και τοποθετείται διασπαρμένο σε πολλά επίπεδα όπως τον πάνω και κάτω κόσμο, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, την Αθήνα, Θεσσαλία και Οδησσό, είναι στέρεο και συμπαγές. Η συγγραφέας φροντίζει να φωτίζει τα επίπεδα του σκηνικού της, ανάλογα με το κέντρο βάρους των εξελίξεων που διαδραματίζονται στη ρέουσα ιστορία και επιπλέον να εμποτίζει σημεία τους με την ποιητική υφή που ήδη αναφέρθηκε καθώς και με ισχυρούς συμβολισμούς – αλληγορικούς διαλόγους, που το δίχως άλλο, γοητεύουν τον αναγνώστη.
Στα βάθη του δάσους, οι ψυχές κρέμονταν σε κλαδιά και κρυβόταν σε κουφάλες.
Ήρθε σιμά η Νίνα. Όχι πια ολόδροσο παιδί, μα σάκος από κόκκαλα, σώμα λιωμένο και πληγές. « Το δέρμα θα θεραπευτεί», είπε ή πέρδικα.
«Έτσι είναι. Έχει πληρωθεί», αποκρίθηκε η κουκουβάγια.
«Και η ψυχή;» ρώτησε ο σπίνος.
Απάντηση δεν ήρθε.
«Είναι αγνή ακόμα», είπε ο σπίνος με ελπίδα. (σ.161)
Δημιουργεί δε, πλήθος δρώντων προσώπων που κινούνται φυσικά και αβίαστα, υποδυόμενα άρτια τον ρόλο που τους αναθέτει, ανεξάρτητα αν ανήκουν στην τάξη των κολίγων, των τσιφλικάδων, ή των περιπλανώμενων θεατρίνων. Αξίζει να σημειωθεί, πως διεισδύει τόσο φυσικά στην κουλτούρα των τελευταίων, αφήνοντας την εντύπωση στον αναγνώστη, πως η συγγραφέας αφήνει πάνω τους κάποια δικά της βιωματικά ίχνη.
Επιπλέον, το γλωσσικό της ύφος ακολουθεί πιστά τη δράση και αντίδραση των εμπλεκομένων, βάζοντας στο στόμα των δρώντων προσώπων, δόσεις- ανάλογες με την απαίτηση της σκηνοθετικής της γραμμής, λυρισμού και γλαφυρότητας, σαρκασμού και ειρωνείας, επαρχιακής απλοϊκότητας και πομπώδους αριστοκρατίας, επιτηδευμένης και ανεπιτήδευτης καλλιέπειας.
Μέσα σε ένα σύννεφο ευγενικών συστάσεων, ο Μιμίκος Μαυρολέων, ιθύνων νους της βραδιάς και μεγάλη κολλιτσίδα των βασιλικών οπισθίων, ξεκίνησε να περιγράφει στον Δημήτριο και στις συνοδούς του συναρπαστικό πρόγραμμα της γιορτής. (σ.97)
Αν πάλι, κάποιος θέλει να ενδοσκοπήσει σε λεπτομέρειες, ίσως αισθανθεί μια αρνητική χροιά που αφήνουν στο ύφος τους μυθιστορήματος τα βαρύγδουπα ονόματα κάποιων προσώπων, τα οποία βέβαια, ίσως έχουν χρησιμοποιηθεί ως επίταση του εμφανούς σαρκασμού για τα θέσφατα της εποχής. Τη μεγαλύτερη όμως σημασία έχει η αίσθηση που απομένει μετά το γύρισμα της τελευταίας σελίδας του βιβλίου, η οποία επιβεβαιώνει πως το μυθιστόρημα «Θεοί και Θεατρίνοι», δεν επιχειρεί να φωτίσει την ιστορία του Θεσσαλικού κάμπου την περίοδο των μαζικών διαμαρτυριών των κολίγων, που οδήγησαν στη μεγάλη εξέγερση του Κιλελέρ και να λειτουργήσει ως ένα ακόμα δηκτικό ή διδακτικό κείμενο. Επιχειρεί να φωτίσει την κοινωνική ταυτότητα των δρώντων προσώπων, επικεντρώνεται στα δεσμά που δημιουργεί το αξιακό σύστημα της εποχής, εισχωρεί στις βαθιές σκέψεις τους, καθιστώντας τους γοητευτικούς, μυστηριώδεις, σκληρούς, ένοχους ή αθώους και οπωσδήποτε σημαντικούς επιδρώντες μοχλούς στη συνείδηση του αναγνώστη. Και όλα αυτά έχοντας ως βασικό ατού τη λειτουργία των κεφαλαίων του, τα οποία όπως τα κομμάτια ενός παιχνιδιού συναρμολόγησης ή αλλιώς παζλ, τοποθετούνται στο σωστό σημείο, ώστε να ολοκληρωθεί η ποθητή απεικόνιση της κεντρικής ιδέας που η συγγραφέας πραγματεύεται στο έργο της.

---

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΒΙΒΛΙΟΥ:
Τίτλος: ΘΕΟΙ ΚΑΙ ΘΕΑΤΡΙΝΟΙ
Συγγραφέας: ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΑΝΝΑ
Εκδόσεις: ΚΕΔΡΟΣ
Έτος έκδοσης: 2024
ISBN: 978-960-04-5469-7
Σελ.: 280
Τιμή: 15.00€ 13.50€
Ακολουθείστε τον παρακάτω σύνδεσμο για να διαβάσετε ένα μικρό απόσπασμα:
https://www.kedros.gr/spaw2/uploads/files/ksefyllismata/2024/10/limperopoulou_theoi_kai_theatrinoi_final.pdf

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:

ΝΕΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ